Gramatyka angielska według poziomów A1-B2

Jak korzystać z mapy gramatyki

CEFR opisuje umiejętność porozumiewania się, a nie wyznacza jednego programu angielskiej gramatyki. Dlatego poniższe tematy są powiązane z praktycznymi zadaniami: przekazaniem informacji o sobie, opowiedzeniem o przeszłości, wyjaśnieniem wyboru i rozważeniem innego wyniku zdarzeń. Granica między etapami nie oznacza zakazu wcześniejszego poznania przydatnej konstrukcji.

Przy każdym temacie sprawdź trzy umiejętności: zrozumienie przykładu, ułożenie własnego zdania i dobranie formy w nowym kontekście. Jeśli potrafisz na razie tylko wstawić końcówkę według wzoru, dodaj pytanie, przeczenie i zmianę sytuacji. Następnie wykorzystaj konstrukcję w czytaniu, pisaniu lub rozmowie.

Jedna trudność nie oznacza, że musisz powtarzać całą mapę od początku. Znajdź konkretną myśl, którą trudno ci jeszcze wyrazić, i wróć do potrzebnej podstawy: na przykład do be przed stroną bierną lub do Past Simple przed opowieścią z Past Continuous.

A1: budowanie prostego zdania

Na początku warto nauczyć się nazywać ludzi i przedmioty, określać położenie, opisywać zwykłe czynności i zadawać proste pytania. Podstawowy schemat zdania to podmiot, czasownik i potrzebne uzupełnienia. Od razu rozróżniaj be i pozostałe czasowniki, aby nie budować wszystkich wypowiedzi według jednego wzoru.

Tematy łączą się ze sobą: zaimek pomaga wybrać formę be, liczba rzeczownika wpływa na wybór is lub are, a rzeczownik policzalny w liczbie pojedynczej zwykle wymaga określnika, na przykład przedimka. Po poznaniu konstrukcji zmień osobę i liczbę, przekształć zdanie twierdzące w przeczenie, a potem ułóż pytanie.

Podstawy gramatyki A1
Temat	Co przećwiczyć	Praktyczne zadanie
Zaimki i be	I am; she is; we are; my i your.	Przedstaw siebie i inną osobę.
Rzeczownik i przedimek	a/an; the w zrozumiałym kontekście; liczba mnoga.	Nazwij przedmiot, a następnie ponownie się do niego odnieś.
Szyk zdania	Zdanie twierdzące, przeczenie i pytanie z be oraz do.	Uzyskaj potrzebną informację.
Present Simple	Forma podstawowa, -s, do/does.	Opisz plan dnia i upodobania.
There is/are, can, przyimki	Obecność czegoś, prosta umiejętność, miejsce i czas.	Opisz pokój, możliwość i ustalenia.

There is a pharmacy near our house. It opens at nine.: Niedaleko naszego domu jest apteka. Otwiera się o dziewiątej.Wskazanie, że coś się znajduje w danym miejscu, i opis zwykłych godzin otwarcia wymagają dwóch różnych konstrukcji.
Does your brother work here? No, he does not.: Czy twój brat tutaj pracuje? Nie.Po does używamy work, nie works.

A2: wydarzenia, ilość i plany

Kolejny etap poszerza perspektywę czasową: co dzieje się teraz, co wydarzyło się wczoraj i co ktoś zamierza zrobić. Osobno utrwalasz porównania, określanie ilości i proste sposoby proszenia, udzielania rad oraz mówienia o konieczności.

Czasy najlepiej porównywać według ich zastosowania. Present Simple opisuje zwykłą czynność, a Present Continuous składa się z am, is lub are i formy -ing oraz przedstawia czynność trwającą lub sytuację tymczasową. Past Simple mówi o zakończonych zdarzeniach. Po did potrzebna jest forma podstawowa, bez końcówki czasu przeszłego.

Tematy do ćwiczeń na A2
Temat	Jakie znaczenia rozróżnić	Co sprawdzić
Present Simple i Continuous	Zwykle czy teraz; stale czy tymczasowo.	Czy przed -ing nie brakuje be.
Past Simple; wprowadzenie do Past Continuous	Zdarzenie i tło w prostej opowieści.	Drugą formę, was/were i formę podstawową po did.
Going to, will, ustalone plany	Zamiar, decyzję i uzgodniony plan.	Czy forma odpowiada konkretnej sytuacji.
Ilość i porównania	Substancję czy przedmioty; jedną możliwość czy drugą.	Much/many; -er lub more; than.
Prośby, rady, obowiązki	Could, should i have to w częstych sytuacjach.	Formę podstawową po czasowniku modalnym.

I usually take the bus, but today I am walking.: Zwykle jeżdżę autobusem, ale dziś idę pieszo.
We did not buy the larger table because it was too expensive.: Nie kupiliśmy większego stołu, bo był za drogi.Po did not występuje buy. Forma stopnia wyższego larger określa rozmiar rozważanego stołu.

B1: łączenie zdarzeń, przyczyn i warunków

Na tym etapie warto wykorzystywać znane formy w spójnej opowieści i wyjaśnieniu. Najważniejsze są relacje między zdarzeniami: tło i czynność, doświadczenie i konkretny przypadek, warunek i skutek. Dochodzą zdania względne, które pozwalają dokładniej wskazać osobę lub rzecz, oraz strona bierna, która kieruje uwagę na obiekt czynności.

Present Perfect tworzymy za pomocą have lub has i trzeciej formy czasownika. Łączy on przeszłość z teraźniejszością. Past Perfect składa się z had i trzeciej formy, a służy do wskazania zdarzenia wcześniejszego od punktu odniesienia w przeszłości. Nie trzeba dodawać ich do każdej historii: najpierw ustal punkt odniesienia i to, czy dana forma jest potrzebna do przekazania znaczenia.

W zdaniach warunkowych odróżniaj realną przyszłość od sytuacji hipotetycznej. If I have time, I will help dotyczy możliwego do spełnienia warunku, a If I had more time, I would help przedstawia inną, wyobrażoną sytuację w teraźniejszości lub przyszłości. Forma czasu przeszłego nie musi tu oznaczać przeszłości.

Tematy rozwijające spójne wypowiedzi na B1
Temat	Zadanie	Co porównać podczas powtórki
Present Perfect	Opowiedz o doświadczeniu, skutku lub okresie do chwili obecnej.	Ogólne doświadczenie i konkretny zakończony przypadek w Past Simple.
Czasy przeszłe	Pokaż tło i kolejność zdarzeń.	Role was doing, did i had done w opowieści.
Zerowy, pierwszy i drugi okres warunkowy	Wyjaśnij prawidłowość, możliwy skutek i hipotezę.	Realność warunku i czas sytuacji.
Strona bierna i zdania względne	Opisz proces lub doprecyzuj, o jaką osobę i rzecz chodzi.	Kto działa, na co skierowana jest czynność, co precyzują who/which/whose.
Znaczenia modalne i formy po czasowniku	Wyjaśnij konieczność, zakaz, zamiar i preferencję.	Must not / do not have to; doing / to do w częstych połączeniach.

I have used this service before, but I placed this order yesterday.: Korzystałem już z tej usługi, ale to zamówienie złożyłem wczoraj.
The package was delivered while I was at work.: Paczkę dostarczono, gdy byłem w pracy.Ważne jest dostarczenie paczki. Nie podano, kto dokładnie ją dostarczył.

B2: precyzyjne wyrażanie przypuszczeń i argumentów

W rozwiniętej dyskusji warto odróżniać fakt, prawdopodobne wyjaśnienie, hipotezę i żal dotyczący przeszłości. Znane tematy wracają w nowych kontekstach: czasowniki modalne określają stopień pewności, zdania warunkowe opisują inny wynik zdarzeń, a formy Perfect i Continuous doprecyzowują rezultat i czas trwania.

Trzeci okres warunkowy zwykle ma budowę if + had + trzecia forma oraz would have + trzecia forma. Pozwala wyobrazić sobie inną przeszłość. W mieszanym okresie warunkowym przyczyna i skutek mogą dotyczyć różnych czasów. Najpierw wyjaśnij tę relację po polsku, a dopiero potem wybierz formy.

Osobno ćwicz gramatykę potrzebną do argumentacji: although wprowadza zdanie, a po despite może wystąpić rzeczownik lub forma -ing. W mowie zależnej trzeba uwzględnić, kto mówi, kiedy przekazujesz wypowiedź i czy informacje pozostają aktualne. Mechaniczna zmiana każdego czasu na przeszły nie rozwiązuje wszystkich przypadków.

Tematy do pogłębienia na B2
Temat	Do czego służy	Po czym poznać świadomy wybór
Trzeci i mieszane okresy warunkowe	Porównanie rzeczywistości z innym wynikiem zdarzeń.	Jest jasne, co dotyczy przeszłości, a co teraźniejszości.
Wnioski o przeszłości z czasownikami modalnymi	Rozróżnienie mocnego przekonania i możliwości.	Must have, might have i cannot have odpowiadają stopniowi pewności.
Perfect i Continuous	Doprecyzowanie wyniku, czasu trwania i punktu odniesienia.	Forma wnosi potrzebne znaczenie, a nie tylko wydłuża zdanie.
Mowa zależna i strona bierna	Przekazanie cudzej wypowiedzi i uporządkowanie informacji.	Zachowane są osoby, czas i sens wyjściowej wypowiedzi.
Konstrukcje ze znaczeniem „mimo że” i formy -ing / to	Łączenie argumentów i dokładne wyrażanie stosunku do czynności.	Część po wyrażeniu łączącym lub głównym czasowniku ma poprawną budowę.

If we had received the figures earlier, we would have included them in the report.: Gdybyśmy otrzymali dane wcześniej, uwzględnilibyśmy je w raporcie.
Despite having less experience, she explained the problem more clearly.: Mimo mniejszego doświadczenia wyjaśniła problem jaśniej.
I have been checking the figures all morning, but I have not finished yet.: Cały ranek sprawdzam dane, ale jeszcze nie skończyłem.Sprawdzanie trwa od rana, a praca nie jest jeszcze skończona.

Jak powtarzać gramatykę między poziomami

Warto oprzeć powtórkę na zmianie znaczenia. Weź jedną sytuację i przedstaw ją jako zwykłą czynność, czynność trwającą teraz oraz zakończone zdarzenie. Następnie wyjaśnij przyczynę lub warunek. Dzięki temu zobaczysz, co zmienia się wraz z formą.

Przy każdym błędzie najpierw sprawdź podstawy: co jest podmiotem, czy występuje potrzebny czasownik posiłkowy i jaka forma po nim stoi. Potem przeanalizuj znaczenie. Na przykład poprawnie zbudowane have finished nie pomoże, jeśli kontekst wymaga konkretnego zakończonego zdarzenia z określeniem yesterday.

Ogólnodostępne ćwiczenia w poradniku pomagają przeanalizować temat i porównać odpowiedź z wyjaśnieniem. Po ćwiczeniu ułóż własne zdanie bez gotowych odpowiedzi, następnie użyj konstrukcji w wiadomości lub rozmowie i znajdź ją w nowym tekście lub nagraniu.

Określ znaczenie Ustal czas, punkt odniesienia, realność warunku i to, co chcesz przekazać rozmówcy.
Ułóż i przekształć zdanie Utwórz zdanie twierdzące, pytanie i przeczenie. Następnie zmień okoliczności tak, aby potrzebna była inna konstrukcja.
Sprawdź się na nowym materiale Znajdź podobne znaczenie w innym tekście lub ułóż własną krótką wiadomość. Wyjaśnij, dlaczego wybrana forma pasuje.

I check the timetable every morning. I am checking it now. I checked it before I left.: Sprawdzam rozkład każdego ranka. Sprawdzam go teraz. Sprawdziłem go przed wyjściem.Ten sam czasownik opisuje zwyczaj, trwającą czynność i zakończone działanie.

Jak wybrać uporządkowany program nauki

Jeśli chcesz korzystać z gotowej kolejności nauki, przejrzyj rzeczywiste tematy kursu Luveng. Kurs obejmuje 400 lekcji i cztery wewnętrzne etapy po 100. Etap 1 „Pierwsze zdania” zawiera be, przedimki, zaimki i there is. Etap 2 „Na co dzień” obejmuje Present Simple, określanie ilości i can.

Etap 3 „Wczoraj, dziś, jutro” obejmuje Continuous, Past Simple, going to, will i Past Continuous. Etap 4 „Pewna komunikacja” zawiera porównania, czasowniki modalne, pierwszy okres warunkowy, Present Perfect i stronę bierną. Wewnętrzne etapy oznaczają kolejność kursu, a nie poziomy CEFR. Porównuj program z mapą według konkretnych tematów i wykorzystuj go do potrzebnych powtórek.

Ćwiczenia w uporządkowanym kursie wymagają konta i Premium. W obrębie etapu lekcje przechodzi się po kolei, a ukończone można powtarzać. Poradnik pozwala wrócić do konkretnej reguły, a kurs proponuje własną kolejność. Wybieraj według zadania i treści, nie tylko numeru etapu.