Co występuje po przyimku
Po przyimku zwykle występuje rzeczownik z określeniami, zaimek w formie dopełnienia lub forma czasownika na -ing: beside the new building, with us, after eating. Całe wyrażenie może uzupełniać czasownik lub inny wyraz: work in a library, a book about history. Niektóre przyimki składają się z kilku słów: in front of, because of.
Przyimek nie musi stać bezpośrednio przed swoim dopełnieniem. W zwykłych pytaniach często zostaje na końcu: Who are you waiting for? Bardziej formalny wariant For whom are you waiting? też jest możliwy, ale nie jest wymagany w neutralnej wypowiedzi. Ważne, by zachować sam przyimek, jeśli wymaga go konstrukcja.
- The seat next to me is free.
- Miejsce obok mnie jest wolne.Po to potrzebna jest forma dopełnienia me.
- She checked the address before leaving.
- Sprawdziła adres przed wyjściem.Po przyimku before czynność jest wyrażona formą -ing.
Przyimki czasu: at, on i in
At zwykle stosujemy z dokładną godziną, on z dniem lub datą, a in z miesiącem, rokiem i dłuższym okresem. To przydatny schemat początkowy, ale trzeba osobno uwzględniać utrwalone wyrażenia: at night, in the morning. Jeśli do pory dnia dodajemy konkretny dzień, zwykle używamy on: on Tuesday morning.
W wielu zwykłych określeniach czasu nie stosujemy przyimka przed last, next, this i every: next Friday, this evening, every winter. W odniesieniu do weekendu w brytyjskim angielskim często występuje at the weekend, a w amerykańskim on the weekend. To warianty użycia; żaden z nich nie jest z tego powodu błędem.
| Forma | Określenie czasu | Przykład z tłumaczeniem |
|---|---|---|
| at | Godzina | at 7.15 – o 7:15 |
| on | Dzień, data, konkretny poranek lub wieczór | on Friday evening – w piątek wieczorem |
| in | Miesiąc, pora roku, rok, pora dnia | in October – w październiku |
| Bez przyimka | Next, last, this, every w zwykłym określeniu czasu | next month – w przyszłym miesiącu |
- The office opens at nine on weekdays.
- W dni powszednie biuro otwiera się o dziewiątej.
- We moved here in April and met our neighbours the next day.
- Przeprowadziliśmy się tutaj w kwietniu, a następnego dnia poznaliśmy sąsiadów.
Czas trwania, początek okresu i ostateczny termin
For odpowiada na pytanie „jak długo?”, since wskazuje początek okresu, a during umieszcza zdarzenie w obrębie nazwanego okresu. Po during potrzebna jest nazwa okresu lub wydarzenia, a nie sama liczba godzin: during the workshop, ale for two hours. Przyimek nie wybiera automatycznie czasu gramatycznego: for występuje z formami teraźniejszymi, przeszłymi i przyszłymi.
By wskazuje ostateczny termin: czynność ma nastąpić nie później niż w podanym momencie. Until opisuje trwanie sytuacji aż do określonej granicy. Porównaj wysłanie raportu by six z pracą nad nim until six. In two hours, gdy liczymy od teraz, zwykle znaczy „za dwie godziny”, a przy zakończonej czynności może określać czas potrzebny na jej wykonanie.
- I have known her since 2020.
- Znam ją od 2020 roku.
- We talked for an hour during the journey.
- Rozmawialiśmy przez godzinę podczas podróży.
- Send the file by five. I will be online until six.
- Wyślij plik najpóźniej o piątej. Będę online do szóstej.By wyznacza termin wykonania czynności, a until koniec trwającego stanu.
Przyimki miejsca: wewnątrz, na powierzchni i w punkcie
In często przedstawia miejsce jako obszar lub wnętrze: in a drawer, in Prague. On wiąże przedmiot z powierzchnią, linią lub piętrem: on the ceiling, on the third floor. At pozwala przedstawić miejsce jako punkt spotkania lub miejsce wykonywania czynności: at the entrance, at work. Sama wielkość obiektu nie decyduje o wyborze.
At the station nie precyzuje, czy ktoś znajduje się wewnątrz budynku: dworzec jest punktem spotkania. In the station podkreśla przebywanie w środku. Przy środkach transportu istnieją utrwalone konstrukcje: on a bus, on a train, ale in a car. Sposób podróżowania zwykle wyrażamy przez by bez przedimka: by train, by car; pieszo to on foot.
| Przyimek | Wyrażenie | Tłumaczenie i znaczenie |
|---|---|---|
| in | in the cupboard | w szafce, wewnątrz |
| on | on the cupboard | na szafce, na jej powierzchni |
| at | at the cupboard | przy szafce, traktowanej jako punkt orientacyjny |
| under / above | under / above the shelf | pod półką / nad półką |
| between / among | between two doors / among the trees | między dwojgiem drzwi / wśród drzew |
Kierunek i przebieg ruchu
To oznacza cel ruchu, towards kierunek bez koniecznego dotarcia do celu, into ruch do środka, a out of ruch z wnętrza na zewnątrz. On zwykle opisuje położenie na powierzchni, a onto przemieszczenie się na nią. Różnica między in i into zależy od sensu: run in the park znaczy biegać w parku, a run into the park wbiec do parku.
Across zwykle opisuje drogę z jednej strony przestrzeni na drugą, a through ruch przez jej wnętrze. Along oznacza ruch wzdłuż linii. Po go przed home nie dodajemy to: go home. Z arrive używamy at dla miejsca traktowanego jako punkt oraz in dla miasta lub kraju; arrive to London nie jest poprawną konstrukcją w zwykłym znaczeniu przybycia.
- We walked towards the bridge but stopped at the café.
- Szliśmy w stronę mostu, ale zatrzymaliśmy się przy kawiarni.
- She carried the box into the garage.
- Wniosła pudełko do garażu.
- The path goes through a tunnel and across a field.
- Ścieżka prowadzi przez tunel, a potem w poprzek pola.
Przyimki po czasownikach, przymiotnikach i rzeczownikach
W wyrażeniach listen to, depend on, interested in i a reason for przyimek dobieramy razem z wyrazem nadrzędnym. Znaczenie przestrzenne nie zawsze tu pomaga. Zapamiętuj krótką konstrukcję z przykładem, a nie samo polskie tłumaczenie przyimka. Jeśli słowo łączy się z różnymi przyimkami, sprawdzaj, jak zmienia się znaczenie.
Niektóre polskie połączenia z przyimkiem mają angielski odpowiednik bez niego: dyskutować o problemie to discuss a problem, wejść do pokoju to enter a room, a odpowiedzieć na pytanie to answer a question. Jednak discuss a problem with someone zawiera już with wskazujące drugiego uczestnika. Zamiast osobno tłumaczyć każde polskie „o”, „do” lub „na”, najpierw ustal konstrukcję czasownikową, a potem jej uczestników i okoliczności.
- We discussed the timetable with our colleagues.
- Omówiliśmy harmonogram ze współpracownikami.Po discuss nie ma about; with wprowadza rozmówców.
- She apologised to the team for changing the date.
- Przeprosiła zespół za zmianę daty.To wskazuje adresata, a for przyczynę; po for używamy -ing.
Jak sprawdzać przyimek w nowym zdaniu
Najpierw odróżnij swobodne określenie okoliczności od połączenia wymaganego przez dany wyraz. Przy czasie sprawdź, czy podajesz moment, okres czy termin; przy miejscu odróżnij położenie od przemieszczania się. Następnie ustal wymagania wyrazu nadrzędnego. Na koniec sprawdź formę po przyimku: with him, nie with he; without waiting, nie without wait.
Jeśli dwa warianty wydają się możliwe, spróbuj wyjaśnić znaczenie każdego z nich. Work at a school przedstawia szkołę jako miejsce pracy; work in a school może podkreślać pracę wewnątrz placówki. Taka para pomaga lepiej zrozumieć system niż szukanie jednego przyimka pasującego w każdej sytuacji.
Sprawdź trzy różnice
Krótki test pomaga odróżnić datę, termin i przyimek wymagany przez czasownik; postępy kursu nie są tu zapisywane.