Gdy ważniejszy jest przedmiot czynności niż jej wykonawca
W stronie czynnej podmiot zwykle wykonuje czynność: The courier delivered the parcel. W stronie biernej osoba lub rzecz, której czynność dotyczy, staje się podmiotem: The parcel was delivered by the courier. Podstawowa sytuacja pozostaje ta sama, ale zmienia się centrum uwagi. Strona bierna jest przydatna, gdy wykonawca jest nieznany, oczywisty, nieistotny lub gdy tekst dotyczy już przedmiotu czynności.
Strona bierna nie jest automatycznie bardziej uprzejma ani „poprawniejsza”. Jeśli ważne jest, kto odpowiada za działanie, zdanie czynne może być jaśniejsze. W instrukcji The door must be kept clear najważniejsze są drzwi i wymaganie. W opisie pracy zespołu We checked every application strona czynna pokazuje, kto przeprowadził sprawdzenie.
- The team updated the timetable.
- Zespół zaktualizował harmonogram.W centrum uwagi jest zespół.
- The timetable was updated this morning.
- Harmonogram został zaktualizowany dziś rano.W centrum uwagi jest harmonogram; wykonawca nie został wymieniony.
Tworzenie strony biernej: be + trzecia forma czasownika
W konstrukcji biernej be wyraża czas i jest dopasowane do nowego podmiotu. Czasownik główny przyjmuje formę past participle, często nazywaną trzecią formą. Przy czasownikach regularnych jest to forma na -ed; przy nieregularnych może różnić się od Past Simple: write – wrote – written, send – sent – sent.
Trzecia forma nie zmienia się przez osoby ani liczby: The letter was sent; The letters were sent. Nie można po prostu postawić formy przeszłej po is lub was: dla write potrzebne jest written, a nie wrote. Aby wybrać czas, najpierw ustal, kiedy i w jaki sposób przedstawiasz czynność, a potem zbuduj stronę bierną. Sama strona gramatyczna nie przenosi zdarzenia do przeszłości.
- The final note is written in pencil.
- Ostatnia notatka jest napisana ołówkiem.
- The invitations were sent on Monday.
- Zaproszenia zostały wysłane w poniedziałek.Were zgadza się z liczbą mnogą invitations; sent pozostaje bez zmian.
Strona bierna w często używanych czasach
W czasach Simple wystarczy forma be i V3. W Continuous przed V3 pojawia się being, a w Perfect been. W dłuższej grupie każdy element ma własną funkcję: w has been repaired słowo has tworzy Present Perfect, been jest formą be, a repaired nazywa czynność naprawy.
Przy przekształcaniu zdania czynnego zachowaj pierwotny czas i znaczenie, zamiast z przyzwyczajenia wybierać was. Trwającą teraz naprawę wyraża is being repaired, a uzyskany już rezultat has been repaired. Polskie „zostało naprawione” nie rozstrzyga samo w sobie między Past Simple a Present Perfect; ważny jest kontekst i związek z teraźniejszością. Istnieją też rzadkie, rozbudowane połączenia, ale w praktyce warto dobrze rozróżniać te częste formy.
| Czas lub konstrukcja | Schemat | Przykład z tłumaczeniem |
|---|---|---|
| Present Simple | am/is/are + V3 | The lift is checked every week. – Winda jest sprawdzana co tydzień. |
| Past Simple | was/were + V3 | The lift was checked yesterday. – Winda została sprawdzona wczoraj. |
| Przyszłość z will | will be + V3 | The lift will be checked tomorrow. – Winda zostanie sprawdzona jutro. |
| Present Continuous | am/is/are being + V3 | The lift is being checked now. – Winda jest teraz sprawdzana. |
| Past Continuous | was/were being + V3 | The lift was being checked at noon. – W południe winda była sprawdzana. |
| Present Perfect | have/has been + V3 | The lift has been checked. – Winda została już sprawdzona. |
| Past Perfect | had been + V3 | The lift had been checked before we arrived. – Winda została sprawdzona przed naszym przyjazdem. |
| Czasownik modalny | czasownik modalny + be + V3 | The lift must be checked. – Windę trzeba sprawdzić. |
Przeczenia i pytania
Not stawiamy po pierwszym czasowniku posiłkowym lub modalnym: is not checked, has not been checked, will not be checked. W pytaniu pierwszy czasownik posiłkowy trafia przed podmiot: Was the lift checked? Has it been checked? Reszta grupy zachowuje kolejność. Pytanie ani przeczenie nie wymagają dodatkowego do.
W pytaniu szczegółowym wyraz pytający zwykle stoi przed całym schematem: When was the lift checked? Jeśli pytamy o podmiot, wyraz pytający zajmuje jego zwykłą pozycję: What was damaged? O wykonawcę można zapytać potocznie Who was it repaired by? lub bardziej formalnie By whom was it repaired? Wybór konstrukcji zależy od stylu, a nie od różnicy między zdarzeniami.
- The documents have not been signed yet.
- Dokumenty nie zostały jeszcze podpisane.
- Will the road be closed tonight?
- Czy droga będzie dziś w nocy zamknięta?
- Why was the meeting postponed?
- Dlaczego spotkanie zostało przełożone?
By wskazuje wykonawcę, with narzędzie
By wprowadza wykonawcę lub przyczynę przedstawioną jako źródło działania: painted by a local artist, damaged by the storm. With zwykle oznacza narzędzie lub środek: cut with scissors. Sam polski narzędnik nie wystarczy do wyboru angielskiego przyimka: w „przecięte nożyczkami” narzędzie wymaga with, a w „uszkodzone wiatrem” przyczyna może wystąpić z by. Źródłem działania nie musi być człowiek.
Nie dodawaj by someone tylko po to, by wypełnić schemat. Jeśli wykonawca jest nieznany i niczego nie zmienia, można go pominąć. Jeśli jednak to ważna nowa informacja, warto zachować wyrażenie z by: The design was approved by the client. Pomijając wykonawcę przy przekształcaniu, pamiętaj, że poprawność gramatyczna i zachowanie pełnej informacji to dwie różne kwestie.
- The label was written by a technician with a waterproof pen.
- Tekst etykiety został napisany przez technika wodoodpornym pisakiem.By wprowadza wykonawcę, a with narzędzie.
- Several windows were damaged by the wind.
- Kilka okien zostało uszkodzonych przez wiatr.Przyczyną działania nie musi być człowiek.
Jak przekształcić zdanie w stronie czynnej
Najpierw znajdź dopełnienie czasownika w stronie czynnej. To ono zwykle staje się podmiotem zdania biernego. Następnie zachowaj czas, dopasuj formę be do nowego podmiotu, wstaw V3 i zdecyduj, czy trzeba zachować wykonawcę. Gdy zmienia się funkcja zaimka osobowego, zmienia się też jego forma: They invited her – She was invited by them.
Jeśli czasownik ma dwa dopełnienia, czasem możliwe są dwie konstrukcje bierne: They sent Leo a link – Leo was sent a link; A link was sent to Leo. W niektórych połączeniach przyimek pozostaje: The child was looked after. Nie oznacza to, że każdy czasownik dopuszcza dowolne przekształcenie: najpierw sprawdź jego konstrukcję i naturalność wyniku.
- Znajdź przedmiot czynności W The staff cleaned the kitchen dopełnienie the kitchen oznacza to, co zostało posprzątane.
- Zachowaj czas i zgodność gramatyczną Cleaned jest w Past Simple; przy kitchen w liczbie pojedynczej potrzebne jest was.
- Wstaw V3 i sprawdź znaczenie The kitchen was cleaned by the staff. Wykonawcę można pominąć, jeśli nie jest istotny.
Ograniczenia strony biernej i częste błędy
Zwykłą stronę bierną tworzymy od czasowników przechodnich oraz od części konstrukcji z przyimkiem, na przykład look after. Arrive i happen nie mają zwykłego dopełnienia bliższego pozwalającego na takie przekształcenie: The train arrived, a nie The train was arrived. Czasowników oznaczających posiadanie i stan również nie należy mechanicznie zamieniać na stronę bierną tylko dlatego, że mają dopełnienie.
Be + słowo na -ed nie zawsze opisuje czynność: The door is closed może informować o stanie drzwi. The door was closed by the guard wyraźnie wskazuje czynność i wykonawcę. Przy sprawdzaniu odróżniaj stan od zdarzenia, nie pomijaj be i nie myl V2 z V3. Po sprawdzeniu formy przeczytaj wypowiedź ponownie: strona bierna powinna ułatwiać czytelnikowi śledzenie właściwego tematu.
- The museum is closed on Mondays.
- W poniedziałki muzeum jest zamknięte.Najważniejsza jest informacja o godzinach otwarcia, a nie pojedyncza czynność zamknięcia.
- The museum was closed by the manager at six.
- Muzeum zostało zamknięte przez kierownika o szóstej.Wskazano konkretną czynność i wykonawcę.
Sprawdź czas i trzecią formę
Ten krótki, ogólnodostępny test nie zapisuje postępów kursu. Najpierw ustal czas, a dopiero potem wybierz formę strony biernej.