Czasowniki modalne w angielskim

Podstawowy schemat czasowników modalnych

Po podstawowym czasowniku modalnym stosujemy bezokolicznik bez to: can help, should wait, might arrive. Czasownik modalny nie otrzymuje końcówki -s z he, she, it: She can drive. W pytaniu stoi przed podmiotem, a w przeczeniu dodajemy po nim not. Czasowniki posiłkowe do, does i did nie są w tych konstrukcjach potrzebne.

W standardowym angielskim nie stawiamy dwóch podstawowych czasowników modalnych obok siebie. Aby połączyć przyszłość ze zdolnością do wykonania czynności, używamy konstrukcji zastępczej: will be able to, a nie will can. Have to i be able to przekazują pokrewne znaczenia, ale odmieniają się inaczej. Ought to również ma znaczenie modalne, jednak zachowuje to i nie pasuje w pełni do podstawowego schematu.

Umiejętność i możliwość: can, could, be able to

Can informuje o umiejętności lub dostępnej teraz możliwości: ktoś umie pisać na klawiaturze, drzwi można otworzyć, spotkanie można przełożyć. Could często opisuje ogólną umiejętność w przeszłości, ale nie jest wyłącznie „przeszłym can”: ta sama forma służy do uprzejmych próśb, przypuszczeń i opisu wyobrażonych sytuacji.

Dla pojedynczej czynności zakończonej sukcesem w przeszłości zwykle odpowiednie są was/were able to lub managed to. Could jest naturalne z czasownikami postrzegania i rozumienia, a could not może oznaczać niepowodzenie w konkretnym przypadku. Be able to ma formy, których can nie posiada: has been able to, will be able to. Dobieraj konstrukcję zastępczą do czasu i sensu, zamiast dodawać can po innym czasowniku modalnym.

I could read simple maps when I was nine.

W wieku dziewięciu lat umiałem czytać proste mapy.Ogólna umiejętność w przeszłości.

The lock was stiff, but we managed to open it.

Zamek się zacinał, ale udało nam się go otworzyć.Czynność zakończona sukcesem w konkretnej sytuacji.

After the update, you will be able to export the file.

Po aktualizacji będzie można wyeksportować plik.

Pozwolenie, prośby i propozycje pomocy

Can I...? zwykle służy do pytania o pozwolenie. Could I...? nadaje prośbie ostrożniejszy ton; May I...? brzmi bardziej formalnie. W odpowiedzi pozwolenia zwykle udzielamy za pomocą can lub may, a nie could: Yes, you can use this chair. Could w pytaniu nie przenosi pozwolenia w przeszłość.

Can you...? i Could you...? mogą być prośbą, aby druga osoba coś zrobiła. Uprzejmość zależy nie tylko od formy: znaczenie mają także please, intonacja i sytuacja. Would you like...? służy do proponowania czegoś, a Would you mind + -ing...? to uprzejma prośba o wykonanie czynności, dosłownie pytająca o ewentualny sprzeciw. Krótka odpowiedź na mind wymaga uwagi: No, not at all oznacza brak zastrzeżeń.

Could I leave my bag here for a minute?

Czy mogę zostawić tu torbę na minutę?

Could you move the lamp a little closer, please?

Czy możesz przysunąć lampę trochę bliżej?

Would you like me to carry this box?

Czy chcesz, żebym poniósł to pudełko?

Obowiązek i rada: must, have to, should

Must wyraża silną konieczność, wymaganie lub zasadę. Have to często informuje o konieczności wynikającej z okoliczności. Rozróżnienie „wewnętrzny lub zewnętrzny obowiązek” jest przydatną wskazówką, ale nie sztywną granicą: must występuje również w oficjalnych przepisach, a mówiący może wybierać formę zależnie od tonu wypowiedzi.

Have to nie odmienia się jak podstawowe czasowniki modalne: he has to, they had to, does she have to? Dla obowiązku w przeszłości zwykle używamy had to, a dla przyszłej konieczności will have to. Must może odnosić się do przyszłego kontekstu, ale nie ma własnej zwykłej formy przeszłej. Should częściej wyraża zalecenie niż obowiązujący warunek.

Visitors must keep this door clear.

Odwiedzający muszą pozostawić wolne przejście przy tych drzwiach.Must może wyrażać oficjalną zasadę.

We had to change trains in the capital.

Musieliśmy przesiąść się na inny pociąg w stolicy.

You should save a copy before editing.

Warto zapisać kopię przed edycją.

Zakaz i brak konieczności to nie to samo

Must not, często skracane do mustn’t, oznacza zakaz. Don’t have to i needn’t mówią, że nie ma obowiązku: można coś zrobić, ale nie trzeba. Przeczenie have to nie jest więc znaczeniowym odpowiednikiem przeczenia must. W instrukcjach ta różnica jest szczególnie ważna: „nie trzeba wysyłać” nie znaczy „nie wolno wysyłać”.

Can’t może oznaczać niemożliwość, brak umiejętności lub zakaz. May not bywa brakiem pozwolenia albo przypuszczeniem, że zdarzenie nie nastąpi. Przeczenie trzeba rozumieć wraz ze znaczeniem całego zdania. W neutralnym tekście pisanym kontekst lub dodatkowe wyjaśnienie pomagają uniknąć dwuznaczności.

Przypuszczenie i zdecydowany wniosek

May, might i could pozwalają wyrazić przypuszczenie. Must może oznaczać zdecydowany wniosek oparty na przesłankach, a can’t przekonanie, że coś jest niemożliwe. W The shop must be closed nie chodzi o obowiązek zamknięcia sklepu: mówiący wyciąga wniosek. Tym słowom nie są przypisane ścisłe procenty prawdopodobieństwa.

Przy ocenie przeszłości używamy czasownika modalnego + have + trzeciej formy: might have missed, must have left. To inna konstrukcja niż had to. She must have left znaczy „najwyraźniej wyszła”, a She had to leave „musiała wyjść”. Should have done często wyraża ocenę tego, co należało zrobić w przeszłości, lub oczekiwanie; kontekst wskazuje, czy czynność nastąpiła.

The lights are off. They might be asleep.

Światła są wyłączone. Być może śpią.Ta przesłanka dopuszcza kilka wyjaśnień.

This cannot be our parcel: the name is different.

To nie może być nasza paczka: widnieje na niej inne nazwisko.

He must have taken the earlier train; he is already here.

Musiał pojechać wcześniejszym pociągiem, skoro już tu jest.

Jak wybierać podobne formy i poprawiać błędy

Najpierw ustal cel wypowiedzi: umiejętność, prośba, rada, wymaganie czy wniosek. Następnie sprawdź czas. Dopiero potem zbuduj formę. W She should goes trzeba zmienić goes na bezokolicznik go; w Does she can...? zbędny jest czasownik posiłkowy do; w She has to go końcówka -s należy do has, a go pozostaje bez zmian.

Czasem kilka wariantów jest gramatycznie poprawnych, ale każdy przekazuje coś innego: You could ask wskazuje możliwe działanie, You should ask to zalecenie, a You must ask wymaganie. Zamiast szukać „najsilniejszego” czasownika, zastanów się, ile swobody wyboru pozostawiasz rozmówcy i jak duża jest twoja pewność co do wniosku.

• Tryby warunkowe w angielskim
• Czasowniki modalne: ćwiczenia
• Gramatyka angielska

Sprawdź formę i znaczenie

Krótkie zadania sprawdzają wybrane różnice i nie stanowią pełnej praktyki w ramach kursu. Wynik tego ogólnodostępnego zestawu nie jest zapisywany.