Podstawowe grupy zaimków
Zaimki osobowe wskazują uczestników rozmowy i przedmioty, dzierżawcze oznaczają przynależność, a zwrotne odnoszą czynność do tego samego uczestnika. Zaimki wskazujące wyróżniają obiekt, pytające służą do uzyskania informacji, a względne łączą rzeczownik z objaśniającą go częścią zdania. Formy nieokreślone wskazują kogoś lub coś bez dokładnego określenia.
Jeden wyraz może pełnić różne funkcje. W This is useful słowo this występuje samodzielnie, a w this guide określa rzeczownik. W materiałach do nauki my bywa nazywane „przymiotnikiem dzierżawczym”, ale przy wyborze formy ważniejsze jest odróżnianie określnika przed rzeczownikiem od samodzielnego zaimka. Pomaga to unikać mine book i używania samego my tam, gdzie potrzebne jest mine.
| Grupa | Formy | Funkcja |
|---|---|---|
| Osobowe | I, me, she, her, they, them | Formy podmiotu i dopełnienia |
| Dzierżawcze | mine, yours, hers, ours, theirs | Wskazanie właściciela bez powtarzania rzeczownika |
| Zwrotne | myself, yourself, themselves | Ten sam uczestnik lub podkreślenie samodzielności |
| Wskazujące | this, that, these, those | Ten lub tamten obiekt, ta lub tamta grupa |
| Pytające | who, what, which, whose | Pytanie o osobę, przedmiot, wybór lub przynależność |
| Nieokreślone i względne | someone, anything; who, which, that | Nieokreślony uczestnik; dołączenie objaśnienia |
Zaimki osobowe: I czy me, she czy her
W neutralnym pełnym zdaniu I, he, she, we, they pełnią funkcję podmiotu, a me, him, her, us, them są dopełnieniem lub występują po przyimku. You i it nie zmieniają formy. Najpierw ustal funkcję wyrazu, zamiast dobierać go wyłącznie według polskiego przypadka: angielski system nie odwzorowuje wszystkich polskich form.
Przy połączeniu z inną osobą reguła się nie zmienia: My sister and I arrived, ale They called my sister and me. Aby to sprawdzić, tymczasowo usuń drugą osobę: I arrived; They called me. W krótkich potocznych odpowiedziach naturalne są Me too i It’s me, dlatego nie można przyjąć reguły „me nigdy nie występuje samodzielnie”.
| Podmiot | Dopełnienie | Przed rzeczownikiem | Samodzielnie |
|---|---|---|---|
| I | me | my | mine |
| you | you | your | yours |
| he | him | his | his |
| she | her | her | hers |
| it | it | its | Zwykle brak osobnej formy |
| we | us | our | ours |
| they | them | their | theirs |
- She sent us the address. We thanked her.
- Przesłała nam adres. Podziękowaliśmy jej.
- This seat is between you and me.
- To miejsce jest między tobą a mną.Po between potrzebna jest forma dopełnienia me.
My i mine: przynależność z rzeczownikiem i bez niego
My, your, his, her, its, our i their występują przed rzeczownikiem, czasem także przed przymiotnikiem: my address, her new coat. Mine, yours, his, hers, ours i theirs zastępują całe wyrażenie: This coat is hers. Po samodzielnej formie nie powtarzamy rzeczownika. His wygląda tak samo w obu funkcjach, ale pozycja wyrazu nadal jest inna.
Formę wybieramy według właściciela, a nie rodzaju przedmiotu: his sister to jego siostra, a her brother jej brat. W formach dzierżawczych nie ma apostrofu: yours, theirs, its. It’s to skrót it is lub it has, a nie wariant its. Przed my i podobnymi określnikami nie stawiamy przedimka.
- Your charger is white; mine is black.
- Twoja ładowarka jest biała, a moja czarna.Mine zastępuje my charger.
- The company changed its name. It’s easier to remember now.
- Firma zmieniła nazwę. Teraz łatwiej ją zapamiętać.Its wskazuje przynależność, a it’s oznacza it is.
Zaimki zwrotne: myself, yourself, themselves
Zaimek zwrotny wskazuje, że czynność odnosi się do podmiotu: I introduced myself. Podstawowe formy to myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, themselves. Przy you wybór yourself lub yourselves zależy od tego, czy zwracamy się do jednej osoby, czy do kilku. Nie używaj myself zamiast I jako zwykłego podmiotu.
Ta sama forma podkreśla osobiste wykonanie czynności: I checked it myself. Z by może znaczyć „samemu” lub „bez pomocy”: by herself. Przy codziennych czynnościach wash i dress angielski często nie wymaga zaimka zwrotnego, choć po polsku mówimy „myć się” i „ubierać się”; dodajemy go, gdy chcemy podkreślić samodzielność. Each other oznacza wzajemną czynność między uczestnikami, a nie działanie każdego na siebie.
- He made himself a sandwich.
- Zrobił sobie kanapkę.
- We checked the figures ourselves.
- Sami sprawdziliśmy dane liczbowe.Podkreślono, kto wykonał sprawdzenie.
- They introduced themselves, then helped each other.
- Przedstawili się, a potem pomogli sobie nawzajem.Themselves i each other wyrażają różne relacje.
This, that, these, those i odniesienie do sytuacji
This i that stosujemy z liczbą pojedynczą lub pojęciem niepoliczalnym; these i those z liczbą mnogą. Podstawowa różnica między this/these i that/those wiąże się z bliskością i oddaleniem, ale nie tylko fizycznym: mówiący może wyróżniać aktualny temat, niedawny fakt lub wcześniej wspomnianą myśl.
It zwykle podtrzymuje odniesienie do już określonego przedmiotu lub sytuacji, a this i that mogą je wyraźnie wyróżniać. Jeśli w poprzednim zdaniu jest kilka możliwych rzeczowników, lepiej powtórzyć właściwe słowo. Jasność odniesienia jest ważniejsza niż unikanie każdego powtórzenia: czytelnik powinien wiedzieć, do kogo odnoszą się he, she i they.
- These are the final plans; those are the old ones.
- To są ostateczne plany, a tamte są stare.
- The train was cancelled. That changed our plans.
- Pociąg odwołano. To zmieniło nasze plany.That odnosi się do całej sytuacji odwołania pociągu.
Who, what, which, whose: pytanie i objaśnienie
Who pyta o osobę, what o treść lub przedmiot, which pomaga wybrać ze znanego zbioru, a whose pyta o przynależność. W Whose bag is this? słowo whose określa bag; w Whose is this? występuje samodzielnie. Whom jest formą dopełnienia who i częściej pojawia się w formalnym języku, zwłaszcza po przyimku.
Who i which mogą również łączyć rzeczownik z objaśniającą go częścią zdania: the person who called, the file which you sent. That bywa zaimkiem względnym w zdaniach określających, a nie tylko wskazującym odpowiednikiem „tamten”. Przy wyborze formy najpierw ustal, czy zadajesz pytanie, wskazujesz przedmiot, czy dołączasz objaśnienie.
- Which of these two keys is yours?
- Który z tych dwóch kluczy jest twój?
- Who called you? Who did you call?
- Kto do ciebie dzwonił? Do kogo dzwoniłeś?W pierwszym pytaniu who jest podmiotem, a w drugim dopełnieniem.
Someone, everyone, they i zgodność gramatyczna
Someone i somebody oznaczają kogoś, something coś, everyone wszystkich uczestników, a nothing brak czegokolwiek. Te słowa zwykle łączą się z czasownikiem w liczbie pojedynczej: Everyone is ready. W standardowej konstrukcji nobody już zawiera przeczenie, więc nie dodajemy not na wzór polskiego „nikt nie”.
Gdy płeć osoby jest nieznana, nieistotna lub dana osoba używa zaimka they, może on odnosić się do jednej osoby. Formy czasownika pozostają they are, they have. Someone left their notebook nie jest więc błędem liczby. Przy sprawdzaniu osobno ustal podmiot każdej części i osobę, do której odnosi się kolejny zaimek.
- Someone has left their keys. They may come back soon.
- Ktoś zostawił swoje klucze. Być może ta osoba wkrótce wróci.
- Nobody knows the new password.
- Nikt nie zna nowego hasła.Przeczące nobody łączy się tu z twierdzącą formą knows.
Wybierz zaimek według jego funkcji
Te trzy ogólnodostępne zadania pomagają sprawdzić formy; nie zapisują postępów w kolejnych lekcjach kursu.