Dlaczego punktem odniesienia w Present Perfect jest teraźniejszość
Mówiący patrzy z teraźniejszości na to, co wydarzyło się lub trwało do tej pory. Można powiedzieć, że wiadomość została już wysłana, że ktoś próbował kiedyś określonego dania albo że znajomość trwa od kilku lat. Te sytuacje łączy związek z chwilą obecną, a nie koniecznie zakończenie czynności.
W polskim tłumaczeniu mogą pojawić się różne czasy: I have sent to „wysłałem”, a I have known her for years to „znam ją od lat”. Polski czas przeszły służy również do tłumaczenia Past Simple, a aspekt dokonany nie jest odpowiednikiem Perfect. Dlatego angielskiej formy nie wybieramy wyłącznie na podstawie polskiego czasownika. Najpierw ustal, o jakim okresie i rezultacie mowa.
- I have saved the document. You can close the window.
- Zapisałem dokument. Możesz zamknąć okno.Rezultat ma znaczenie dla czynności wykonywanej teraz.
- We have tried this recipe before.
- Już wcześniej wypróbowaliśmy ten przepis.Doświadczenie do chwili obecnej, bez daty przygotowania potrawy.
- She has owned this flat for eight years.
- Jest właścicielką tego mieszkania od ośmiu lat.Stan zaczął się wcześniej i trwa nadal.
Tworzenie formy: have / has + trzecia forma
Z I, you, we i they używamy have, a z he, she i it używamy has. Następnie potrzebna jest trzecia forma, czyli past participle, V3. U czasowników regularnych jest taka sama jak forma z -ed: opened, finished. Obowiązują zwykłe zasady pisowni: close → closed, carry → carried, stop → stopped.
Przy czasownikach nieregularnych sprawdzaj właśnie V3: write → written, take → taken, see → seen. Druga forma wrote nie pasuje po have. Trzecią formą be jest been, dlatego have been może być zwykłym Present Perfect czasownika be, bez żadnego -ing.
| Konstrukcja | Przykład | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| I / you / we / they + have + V3 | We have finished the work. | Skończyliśmy pracę. |
| He / she / it + has + V3 | She has written a reply. | Napisała odpowiedź. |
| Have / has + been | He has been ill for a week. | Choruje od tygodnia. |
| Have / has + V3 czasownika nieregularnego | They have taken the keys. | Wzięli klucze. |
- I have checked the address.
- Sprawdziłem adres.
- The price has changed.
- Cena się zmieniła.
Przeczenia, pytania i skróty
W przeczeniu dodaj not po have lub has: I have not finished. Skróty haven't i hasn't mają to samo znaczenie co pełne formy. W pytaniu have / has stoi przed podmiotem, a V3 pozostaje po nim. W tej konstrukcji nie używamy do, does ani did.
Krótkie odpowiedzi zawierają have / has: Yes, I have; No, she hasn't. Skróty I've, we've i she's są powszechne w zdaniach twierdzących. W She's written skróceniu uległo has; w She's writing skróceniu uległo is. Na końcu twierdzącej krótkiej odpowiedzi nie skracaj czasownika pomocniczego: Yes, she has.
| Zdanie twierdzące | Przeczenie | Pytanie |
|---|---|---|
| You have read the instructions. | You have not read the instructions. | Have you read the instructions? |
| She has booked a room. | She has not booked a room. | Has she booked a room? |
- Why has the delivery date changed?
- Dlaczego zmieniła się data dostawy?
- Have they replied? No, they haven't.
- Czy odpowiedzieli? Nie.
- I haven't received the file yet.
- Nie otrzymałem jeszcze pliku.
Doświadczenia życiowe: ever, never, been i gone
W pytaniu o doświadczenie ważne jest, czy coś zdarzyło się do chwili obecnej, a nie kiedy dokładnie. Ever w takim pytaniu oznacza „kiedykolwiek”, a never znaczy „nigdy” i łączy się z czasownikiem bez not. Never już nadaje zdaniu znaczenie przeczące, dlatego nie używamy haven't never. Polskiemu „nigdy nie” odpowiada tu samo never.
Jeśli po ogólnym pytaniu przechodzisz do okoliczności konkretnego zdarzenia, zwykle potrzebny będzie Past Simple: Have you ever tried sailing? When did you try it? Odróżniaj też has been to od has gone to. W typowej wypowiedzi o podróży been to oznacza, że ktoś tam był i wrócił, a gone to oznacza, że wyjechał i jeszcze nie wrócił.
- Have you ever repaired a bicycle?
- Czy kiedykolwiek naprawiałeś rower?
- I have never travelled alone.
- Nigdy nie podróżowałem sam.
- Dina has been to Tallinn twice.
- Dina była w Tallinnie dwa razy.
- Dina has gone to Tallinn. She will be back on Friday.
- Dina wyjechała do Tallinna. Wróci w piątek.
Aktualny rezultat: just, already i yet
Present Perfect często przekazuje nową informację ważną teraz: drzwi są otwarte, dokument wysłano, klucz zginął i nadal go nie ma. Sama aktualność skutku nie wyklucza jednak Past Simple. Jeśli wskazano, kiedy zdarzenie nastąpiło, i odnosi się ono do zakończonego okresu przeszłości, zwykle wybieramy Past Simple: I sent it yesterday.
Just oznacza niedawne wydarzenie, already coś, co już się stało, a yet w pytaniach i przeczeniach odnosi się do wydarzenia oczekiwanego do chwili obecnej. Just i already zwykle stoją między have / has a V3, a yet często na końcu. Te słowa pomagają zrozumieć sens, ale nie są przypisane wyłącznie do jednego czasu.
- I have just printed the tickets. Here they are.
- Właśnie wydrukowałem bilety. Oto one.
- We have already chosen a date.
- Wybraliśmy już datę.
- Has the bus arrived yet?
- Czy autobus już przyjechał?
- The bus has not arrived yet.
- Autobus jeszcze nie przyjechał.
For i since: jak opisać okres do chwili obecnej
For określa długość trwania: for three months, for a long time. Since wskazuje początek okresu: since May, since 2022, since I moved here. W ostatnim przypadku po since występuje odrębne wydarzenie w Past Simple, a główna sytuacja trwa do chwili obecnej. Po polsku w obu przypadkach często używamy „od”, więc angielskie słowo trzeba dobrać do tego, czy podajemy długość okresu, czy jego początek.
Przy czasownikach opisujących stany szczególnie przydaje się tu Present Perfect: have known, have owned, have wanted. Przy live i work często możliwe są zarówno Simple, jak i Continuous: I have lived here for five years oraz I have been living here for five years mogą oznaczać, że ktoś nadal mieszka w danym miejscu, choć każda forma podkreśla coś nieco innego. Trwające czynności szerzej omawia materiał o Present Perfect Continuous.
For nie wybiera czasu automatycznie: I lived there for five years opisuje zakończony okres, a I have lived here for five years w zwykłym kontekście oznacza, że nadal tu mieszkam. Przeczenie I haven't seen her for a month informuje, że przez cały miesiąc aż do teraz jej nie widziałem.
| Co określamy | Przykład | Tłumaczenie |
|---|---|---|
| Jak długo: for + okres | I have known Vera for six years. | Znam Verę od sześciu lat. |
| Od kiedy: since + data | We have owned this car since 2021. | Mamy ten samochód od 2021 roku. |
| Od jakiego wydarzenia: since + zdanie | He has worked here since he left college. | Pracuje tutaj od zakończenia nauki w college'u. |
| Pytanie o długość trwania | How long have you had this phone? | Od jak dawna masz ten telefon? |
Niezakończony okres i różnica względem Past Simple
Today, this week i this year mogą oznaczać okres, który nadal trwa. Present Perfect podsumowuje to, co wydarzyło się w nim do chwili obecnej. Past Simple też jest możliwy w obrębie dzisiejszego dnia, jeśli mówiący opowiada o odrębnym, zakończonym epizodzie. Dlatego today nie jest poleceniem, by zawsze używać Perfect.
Przy this morning wybór szczególnie zależy od pory wypowiedzi: rano okres jest jeszcze otwarty, a wieczorem już zakończony. Ważny jest też cel wypowiedzi: podsumowanie wyników do teraz czy opowieść o wydarzeniu. Nie można po prostu dodać określenia zakończonego okresu przeszłości do tego samego wydarzenia w Present Perfect: nie I have called her yesterday, lecz I called her yesterday.
W amerykańskim angielskim Past Simple częściej występuje z just, already i yet tam, gdzie w brytyjskim powszechny jest Present Perfect. Takich wariantów nie należy uznawać bezwarunkowo za błąd. W poniższych zadaniach wybór precyzuje kontekst lub wskazana konstrukcja.
- It is eleven in the morning. I have answered four emails this morning.
- Jest jedenasta rano. Dzisiaj rano odpowiedziałem już na cztery e-maile.Poranek jeszcze trwa; to podsumowanie do chwili obecnej.
- It is six in the evening. I answered four emails this morning.
- Jest szósta wieczorem. Dzisiaj rano odpowiedziałem na cztery e-maile.Poranek już się skończył.
- I have met the new manager. We spoke yesterday.
- Poznałem nowego kierownika. Rozmawialiśmy wczoraj.Najpierw nowe doświadczenie, potem szczegół zakończonego wydarzenia.
Krótki test z Present Perfect
Krótki zestaw pozwala sprawdzić have / has, V3 i granice okresu. Odpowiedzi służą do samodzielnej powtórki i nie zapisują postępów w kursie. Ćwiczenia w kursie wymagają konta i Premium.