როგორ წავიკითხოთ ფრაზული ზმნების სია
- Come in and put your bag here.
- შემოდით და ჩანთა აქ დადეთ.Come in შიგნით შემოსვლას აღნიშნავს; ამ გამოთქმას პირდაპირი დამატება არ აქვს.
- The radio is too loud. Turn it down, please.
- რადიო ძალიან ხმამაღლაა ჩართული. გთხოვთ, ხმას დაუწიოთ.Turn down ხმის დაწევას ნიშნავს; ნაცვალსახელი it ზმნასა და ნაწილაკს შორის დგას.
ზმნისა და ნაწილაკის შეერთებით შეიძლება გამოიხატოს მიმართულება, მოქმედების შედეგი ან დამოუკიდებელი გადატანითი მნიშვნელობა. Come in-ის მნიშვნელობა, „შემოსვლა“, ადვილად გასაგებია, give up კი შეიძლება საქმიანობის შეწყვეტას ნიშნავდეს. წესი, თითქოს მნიშვნელობის გამოცნობა ყოველთვის შეუძლებელი იყოს, არ არსებობს; კონკრეტული გამოთქმა კონტექსტში უნდა შეამოწმო.
სასწავლო სიებში ფრაზულ ზმნებთან ერთად ხშირად წინდებულიანი გამოთქმებიც გვხვდება, მაგალითად look after. სიტყვათა წყობისთვის განსხვავება მნიშვნელოვანია: ნაწილაკს ზოგჯერ დამატება აშორებს ზმნისგან, წინდებულსა და მის მომდევნო დამატებას კი ასე ვერ განაცალკევებ. ცხრილებში მოდელები სწორედ მოცემულ მნიშვნელობებს ეხება და არა ზმნის ყველა შესაძლო გამოყენებას.
Something საგანს, მოქმედებას ან სიტუაციას აღნიშნავს, somebody კი ადამიანს. აღნიშვნა „პირდაპირი დამატების გარეშე“ გარემოების გამოყენებას არ კრძალავს: come back-ის შემდეგ დროის ან ადგილის მითითებაც შეიძლება. მოდელი take it off გვიჩვენებს, სად დგას მოკლე პირის ნაცვალსახელი.
Get: ადგომა, დაბრუნება და ურთიერთობები
Get on with განსაკუთრებით ბრიტანული ინგლისურისთვისაა დამახასიათებელი; get along with ამერიკულშიც გამოიყენება და ბრიტანულშიც. Get back-ს გარდამავალი მნიშვნელობაც აქვს: „რაიმეს უკან მიღება“, მაგალითად get your money back. ეს თავად ადამიანის დაბრუნებისგან განსხვავებული მნიშვნელობაა.
| გამოთქმა და მნიშვნელობა | მაგალითი და თარგმანი | კონსტრუქცია |
|---|---|---|
| get up — საწოლიდან ადგომა | I get up before the rest of the family. — ოჯახის სხვა წევრებზე ადრე ვდგები. | პირდაპირი დამატების გარეშე: get up at six. |
| get back — დაბრუნება | We got back just before dinner. — უშუალოდ ვახშმის წინ დავბრუნდით. | ამ მნიშვნელობით პირდაპირი დამატების გარეშე; get back from a trip. |
| get on with — ვინმესთან კარგი ურთიერთობა | Do you get on with your new neighbours? — ახალ მეზობლებთან კარგი ურთიერთობა გაქვს? | get on with somebody; get on with them. |
| get over — ავადმყოფობის ან მძიმე განცდის შემდეგ გამოკეთება | It took me a week to get over that cold. — იმ გაციებისგან გამოსაჯანმრთელებლად ერთი კვირა დამჭირდა. | get over something; get over it. |
| get away with — ცუდი საქციელისთვის პასუხისგებისგან თავის დაღწევა | You cannot get away with copying every answer. — ყველა პასუხის გადაწერა დაუსჯელად ვერ ჩაივლის. | get away with something / doing something; get away with it. |
Go: გაგრძელება, გასვლა და მოვლენების მიმდინარეობა
Go off მხოლოდ გამორთვას არ ნიშნავს: alarm-თან სიგნალის ამოქმედებას აღნიშნავს, lights-თან კი მუშაობის შეწყვეტას. Go out ჩაქრობილ შუქზე ან ცეცხლზეც გამოიყენება. თარგმანი ქვემდებარესა და სიტუაციაზეა დამოკიდებული.
| გამოთქმა და მნიშვნელობა | მაგალითი და თარგმანი | კონსტრუქცია |
|---|---|---|
| go on — გაგრძელება | The discussion went on after lunch. — მსჯელობა სადილის შემდეგაც გაგრძელდა. | ამ მნიშვნელობით პირდაპირი დამატების გარეშე. |
| go off — სიგნალიზაციის ამოქმედება, დარეკვა | The kitchen alarm went off during the test. — შემოწმების დროს სამზარეულოს სიგნალიზაცია ამოქმედდა. | The alarm goes off; პირდაპირი დამატება არ აქვს. |
| go out — გასართობად ან ადამიანებთან შესახვედრად გასვლა | We rarely go out on weekdays. — სამუშაო დღეებში გასართობად იშვიათად გავდივართ. | პირდაპირი დამატების გარეშე; go out for dinner. |
| go through — ყურადღებით გადახედვა, განხილვა | Let us go through the figures before the call. — ზარის წინ ციფრები შევამოწმოთ. | go through something; go through them. |
| go ahead — დაწყება, ნებართვის მიღების შემდეგ მოქმედება | You can go ahead with the repair. — შეგიძლიათ შეკეთებას შეუდგეთ. | go ahead; go ahead with something. |
Look: ძებნა, ზრუნვა და მოლოდინი
Look for საგნის ან ადამიანის ძებნას აღნიშნავს, look up კონკრეტული ინფორმაციის მოძიებას, look into კი გარემოებების გამოკვლევას. ამიტომ „ცნობარში მისამართის მოძებნა“ არის look the address up, ხოლო „საჩივრის შესწავლა“ — look into the complaint.
| გამოთქმა და მნიშვნელობა | მაგალითი და თარგმანი | კონსტრუქცია |
|---|---|---|
| look for — ძებნა | I am looking for a quiet place to work. — სამუშაოდ წყნარ ადგილს ვეძებ. | look for something / somebody; look for it. |
| look after — მოვლა, ზრუნვა | My aunt looks after the flat while I am away. — სანამ წასული ვარ, ბინას დეიდაჩემი უვლის. | look after somebody / something; look after it. არ იყოფა. |
| look up — ცნობარში ან ინტერნეტში ინფორმაციის მოძებნა | I looked up the bus timetable on my phone. — ავტობუსების განრიგი ტელეფონში მოვძებნე. | look something up / look up something; look it up. |
| look into — საკითხის გამოკვლევა, პრობლემაში გარკვევა | The support team is looking into the error. — მხარდაჭერის გუნდი შეცდომის მიზეზს იკვლევს. | look into something; look into it. |
| look forward to — სიხარულით მოლოდინი | We are looking forward to meeting your team. — თქვენს გუნდთან შეხვედრას მოუთმენლად ველით. | look forward to something / doing something; to წინდებულია. |
Come: გამოჩენა, დაბრუნება და იდეები
Come up with-ში წინდებულ with-ს იდეა, პასუხი ან სხვა შედეგი მოსდევს. It-ის come-სა და up-ს შორის გადატანა არ შეიძლება. განასხვავე გამოცემის გამოსვლა, come out, და ვინმეს მიერ მისი გამოშვება, bring out: პირველ შემთხვევაში წიგნი ქვემდებარეა, მეორეში კი დამატება.
| გამოთქმა და მნიშვნელობა | მაგალითი და თარგმანი | კონსტრუქცია |
|---|---|---|
| come in — შემოსვლა | Please come in and close the door. — გთხოვთ, შემოდით და კარი დახურეთ. | პირდაპირი დამატების გარეშე; ადგილის მითითება into-თი შეიძლება: come into the room. |
| come back — დაბრუნება | She came back to the office for her keys. — ის ოფისში გასაღებების წასაღებად დაბრუნდა. | პირდაპირი დამატების გარეშე; come back to a place. |
| come across — შემთხვევით პოვნა ან შეხვედრა | I came across an old recipe in this notebook. — ამ რვეულში შემთხვევით ძველ რეცეპტს წავაწყდი. | come across something / somebody; come across it. |
| come out — გამოსვლა, გამოქვეყნება | The next issue comes out on Thursday. — შემდეგი ნომერი ხუთშაბათს გამოვა. | გამოქვეყნების მნიშვნელობით პირდაპირი დამატება არ აქვს. |
| come up with — მოფიქრება ან გამოსავლის შეთავაზება | Maya came up with a simpler route. — მაიამ უფრო მარტივი მარშრუტი მოიფიქრა. | come up with something; come up with it. |
Give: საქმიანობის შეწყვეტა, გადაცემა და დათმობა
Give up შეიძლება საკუთარი მცდელობების შეწყვეტას აღწერდეს, give in კი ზეწოლის ან მოთხოვნების წინაშე დათმობას. Give away-ს „საიდუმლოს გამხელის“ მნიშვნელობაც აქვს, give out კი დამატების გარეშე ზოგჯერ „გამოლევას“ ან „მუშაობის შეწყვეტას“ ნიშნავს. ეს ცალკე მნიშვნელობებია; მათზე დარიგების აღმნიშვნელი მოდელი ავტომატურად არ ვრცელდება.
| გამოთქმა და მნიშვნელობა | მაგალითი და თარგმანი | კონსტრუქცია |
|---|---|---|
| give up — საქმიანობის შეწყვეტა; დანებება | He gave up driving to work and started cycling. — მან სამსახურში მანქანით სიარული შეწყვიტა და ველოსიპედით დაიწყო სიარული. | give something up; give up doing something. დამატების გარეშე: Do not give up. — არ დანებდე. |
| give back — პატრონისთვის უკან მიცემა | Please give the charger back before you leave. — გთხოვ, წასვლამდე დამტენი დამიბრუნე. | give something back / give back something; give it back to somebody. |
| give away — უსასყიდლოდ გაცემა | We gave away the shelves when we moved. — გადასვლისას თაროები უფასოდ გავაჩუქეთ. | give something away / give away something; give them away. |
| give out — დარიგება | The guide gave out maps at the entrance. — გიდმა შესასვლელთან რუკები დაარიგა. | ამ მნიშვნელობით იყოფა: give them out. |
| give in — დათმობა, დანებება | After a long discussion, both sides gave in a little. — ხანგრძლივი მსჯელობის შემდეგ ორივე მხარემ ცოტათი დათმო. | პირდაპირი დამატების გარეშე; give in to somebody / something. |
Take: გახდა, დაწყება და პასუხისმგებლობის აღება
ვრცელ მიმოხილვაში ცალკეა განხილული take on, take in, take back, take apart და take down, აგრეთვე განსხვავება საქმიანობის დაწყებას, სამუშაოს აღებასა და სხვა თანამშრომლის შეცვლას შორის.
| გამოთქმა და მნიშვნელობა | მაგალითი და თარგმანი | კონსტრუქცია |
|---|---|---|
| take off — ტანსაცმლის გახდა; აფრენა | He took his wet gloves off. — მან სველი ხელთათმანები გაიხადა. | ტანსაცმელთან იყოფა: take them off. თვითმფრინავზე დამატების გარეშე: The plane took off. — თვითმფრინავი აფრინდა. |
| take up — რაიმე საქმიანობის დაწყება | Lena took up pottery last autumn. — გასულ შემოდგომაზე ლენამ კერამიკაზე მუშაობა დაიწყო. | take something up; take up doing something; take it up. |
| take after — უფროს ნათესავთან მსგავსება | He takes after his grandfather in character. — ხასიათით ბაბუას ჰგავს. | take after somebody; take after him. არ იყოფა. |
| take over — მართვის ან მოვალეობების საკუთარ თავზე აღება | Nora will take over the project in May. — მაისში ნორა პროექტის ხელმძღვანელობას გადაიბარებს. | take something over; take it over. საქმის დაუსახელებლად: take over from somebody. |
| take out — ამოღება | Take the battery out before cleaning the device. — მოწყობილობის გაწმენდამდე ელემენტი ამოიღეთ. | take something out; take it out of something. |
Put: ჩაცმა, თავის ადგილზე შენახვა და გადადება
Put off ვინმესთვის სურვილის დაკარგვინებას ან ყურადღების გაფანტვასაც შეიძლება აღნიშნავდეს: მაშინ put-ის შემდეგ ჩვეულებრივ ადამიანი სახელდება. Put up with მოვლენის გადადებას არ ნიშნავს და დამატების გამოთქმის შიგნით გადატანას არ უშვებს.
| გამოთქმა და მნიშვნელობა | მაგალითი და თარგმანი | კონსტრუქცია |
|---|---|---|
| put on — ჩაცმა, გაკეთება | Put your safety glasses on before you start. — დაწყებამდე დამცავი სათვალე გაიკეთეთ. | put something on / put on something; put them on. |
| put off — მოვლენის ან მოქმედების გადადება | We put off replacing the carpet until spring. — ხალიჩის შეცვლა გაზაფხულამდე გადავდეთ. | put something off; put off doing something; put it off. |
| put away — თავის ადგილზე შენახვა | Please put the clean cups away. — გთხოვ, სუფთა ჭიქები თავის ადგილზე შეინახე. | put something away; put them away. |
| put out — ჩაქრობა | The rain put the small fire out. — წვიმამ პატარა კოცონი ჩააქრო. | put something out; put it out. |
| put up with — უსიამოვნების ატანა | I cannot put up with this noise all night. — მთელი ღამე ამ ხმაურის ატანა არ შემიძლია. | put up with something / somebody; put up with it. |
Turn: რეგულირება, უარი და გარდაქმნა
Turn up პირდაპირი დამატების გარეშე შეიძლება „გამოჩენას, მოსვლას“ ნიშნავდეს, turn out კი მაშინ გამოიყენებოდეს, როცა ირკვევა, სინამდვილეში როგორია რამე. ეს მნიშვნელობები ხელსაწყოს რეგულირებას არ უკავშირდება, მიუხედავად ნაცნობი ნაწილაკებისა.
| გამოთქმა და მნიშვნელობა | მაგალითი და თარგმანი | კონსტრუქცია |
|---|---|---|
| turn on — ჩართვა | I turned the desk lamp on. — მაგიდის სანათი ჩავრთე. | turn something on; turn it on. |
| turn off — გამორთვა | Please turn the projector off after the meeting. — გთხოვთ, შეხვედრის შემდეგ პროექტორი გამორთოთ. | turn something off; turn it off. |
| turn up — ხმის ან გათბობის მომატება | Could you turn the heating up a little? — შეგიძლიათ გათბობას ოდნავ მოუმატოთ? | რეგულირების მნიშვნელობით იყოფა: turn it up. |
| turn down — შეთავაზებაზე უარის თქმა | They turned down our first proposal. — მათ ჩვენს პირველ წინადადებაზე უარი თქვეს. | turn something down; turn it down. ასევე „დაწევა“: turn the volume down. |
| turn into — რაიმედ ქცევა | The empty shop turned into a small gallery. — ცარიელი მაღაზია პატარა გალერეად იქცა. | turn into something. რაიმეს გარდაქმნისას: turn something into something; turn it into a gallery. |
Run: მარაგი, შეხვედრები და მოძრაობა
ავარიისას run into შეჯახებას ნიშნავს, run over კი გადავლას, ჩვეულებრივ ობიექტზე ზემოდან გადაადგილებით. Run over-ს სხვა მოდელებიც აქვს: შეხვედრა შეიძლება დაგეგმილზე მეტხანს გაგრძელდეს, გამოსვლამდე კი ჩანაწერებს შეიძლება სწრაფად გადავხედოთ. ისინი ცალკეა განხილული run-ის შესახებ სტატიაში.
| გამოთქმა და მნიშვნელობა | მაგალითი და თარგმანი | კონსტრუქცია |
|---|---|---|
| run out — მარაგის ამოწურვა ან დროის გასვლა | The paper ran out halfway through the job. — სამუშაოს შუაში ქაღალდი გამოილია. | მარაგი ქვემდებარეა; პირდაპირი დამატება არ აქვს. |
| run out of — რაიმეს მარაგის ამოწურვა | We have run out of envelopes. — კონვერტები გამოგველია. | run out of something; run out of them. |
| run into — შემთხვევით შეხვედრა; სირთულესთან შეჯახება | I ran into my former tutor at the station. — სადგურზე ჩემს ყოფილ მასწავლებელს შემთხვევით შევხვდი. | run into somebody / something; run into her; run into trouble. |
| run away — გაქცევა | The dog ran away when the gate opened. — ჭიშკარი რომ გაიღო, ძაღლი გაიქცა. | პირდაპირი დამატების გარეშე; საფრთხის წყარო from-ით გამოიხატება. |
| run over — ტრანსპორტით ვინმეზე ან რამეზე გადავლა | A van ran over my bicycle near the gate. — ჭიშკართან ფურგონმა ჩემს ველოსიპედს გადაუარა. | ამ მნიშვნელობით იყოფა: run something over; run it over. |
Bring: საუბრის თემა, გამოცემა და მიზეზი
Bring up ბავშვთან აღზრდას ეხება, issue-სთან ან question-თან კი განხილვის დაწყებას. Bring about მიზეზშედეგობრივ კავშირს გამოხატავს და არა საგნის ფიზიკურად მოტანას.
| გამოთქმა და მნიშვნელობა | მაგალითი და თარგმანი | კონსტრუქცია |
|---|---|---|
| bring up — თემის წამოჭრა; აღზრდა | Please bring the payment issue up tomorrow. — გთხოვ, ხვალ გადახდის საკითხი წამოჭერი. | bring something up; bring it up. ბავშვზე: bring somebody up; bring her up. |
| bring back — უკან მოტანა, დაბრუნება | Bring the empty containers back next time. — შემდეგ ჯერზე ცარიელი კონტეინერები უკან მოიტანე. | bring something back; bring them back. |
| bring out — წიგნის ან პროდუქტის გამოშვება | The publisher is bringing out a revised edition. — გამომცემლობა შესწორებულ გამოცემას უშვებს. | bring something out; bring it out. |
| bring about — ცვლილების გამოწვევა | The new timetable brought about several changes. — ახალმა განრიგმა რამდენიმე ცვლილება გამოიწვია. | bring something about / bring about something; bring it about. |
| bring in — სპეციალისტის ჩართვა | We brought in an engineer to check the lift. — ლიფტის შესამოწმებლად ინჟინერი მოვიწვიეთ. | bring somebody in; bring her in to do something. |
Make: მოფიქრება, გარჩევა და მიმართულების აღება
Make up აგრეთვე ნიშნავს „რაიმეს შემადგენლობაში შესვლას“, „შერიგებას“, „დანაკლისის შევსებას“. ეს მნიშვნელობები ურთიერთჩანაცვლებადი არ არის: მონაწილეთა შემადგენლობა, გამოგონილი მიზეზი და შერიგება სხვადასხვა კონსტრუქციას მოითხოვს. ვრცელი განხილვა სწორედ ამ განსხვავებებს ეძღვნება.
| გამოთქმა და მნიშვნელობა | მაგალითი და თარგმანი | კონსტრუქცია |
|---|---|---|
| make up — ამბის ან ახსნის მოფიქრება | The children made up a name for their club. — ბავშვებმა თავიანთ კლუბს სახელი მოუფიქრეს. | გამოგონების მნიშვნელობით იყოფა: make something up; make it up. |
| make up for — ანაზღაურება, ნაკლის გაწონასწორება | The quiet room made up for the long journey. — წყნარმა ოთახმა ხანგრძლივი მგზავრობის დაღლა აგვინაზღაურა. | make up for something / doing something; make up for it. |
| make out — გარჩევა, დანახვა | I could not make out the house number in the rain. — წვიმაში სახლის ნომერს ვერ ვარჩევდი. | ამ მნიშვნელობით იყოფა: make something out; make it out. |
| make for — მიმართულების აღება | When the rain started, we made for the nearest shelter. — წვიმა რომ დაიწყო, უახლოესი თავშესაფრისკენ გავემართეთ. | make for a place; make for it. |
| make off — სწრაფად მიმალვა | The thief made off before anyone noticed. — ქურდი მანამდე მიიმალა, სანამ ვინმე შეამჩნევდა. | პირდაპირი დამატების გარეშე. |
გამოთქმის გაყოფა და ნაცვალსახელის ადგილი
გაყოფად გარდამავალ გამოთქმაში მოკლე არსებითი სახელი ხშირად ორ სხვადასხვა ადგილას შეიძლება დადგეს. შეადარე turn on the fan და turn the fan on: ორივე „ვენტილატორის ჩართვას“ ნიშნავს. პირის ნაცვალსახელი ზმნასა და ნაწილაკს შორის დგას: turn it on და არა turn on it.
თუ გამოთქმა წინდებულითაა აგებული, დამატება მის შემდეგ რჩება: look after the flat, look after it. აფრენის აღმნიშვნელ გარდაუვალ take off-ს პირდაპირი დამატება საერთოდ არ აქვს. ამიტომ სჯობს მოდელი მნიშვნელობასთან ერთად დაიმახსოვრო და ერთნაირად დაწერილ გამოთქმას ყველა შემთხვევისთვის საერთო აღნიშვნა არ მიაკუთვნო.
| მოდელის ტიპი | მაგალითი | დამატების ადგილი |
|---|---|---|
| გაყოფადი | Put the towels away. / Put them away. — პირსახოცები თავის ადგილზე შეინახე. | Them დგას away-ის წინ. |
| წინდებულიანი | Look after the plants. / Look after them. — მცენარეებს მოუარე. | Them დგას after-ის შემდეგ. |
| პირდაპირი დამატების გარეშე | The visitors came back. — სტუმრები დაბრუნდნენ. | გადასაადგილებელი დამატება არ არის; back უკავშირდება come-ს. |
სამნაწილიანი გამოთქმები და -ing ფორმა
Come up with, put up with, get away with გამოთქმებში ზმნას ნაწილაკი და წინდებული მოსდევს. საგანი ან ადამიანი წინდებულის შემდეგ სახელდება: come up with it, put up with them. Look forward to-ში to-ც წინდებულია: მას არსებითი სახელი ან -ing ფორმა მოსდევს და არა ინფინიტივი.
ყველა სამნაწილიანი კონსტრუქცია ერთნაირად არ იგება. არსებობს ცალკე მოდელები ზმნის შემდეგ მდგომი პირდაპირი დამატებით, მაგალითად put something down to something — „რაიმეს გარკვეული მიზეზით ახსნა“. ასეთ შემთხვევაში მთელი ლექსიკონური სქემა უნდა შეამოწმო და ყველა გამოთქმაზე გაუყოფადობის წესი არ გაავრცელო.
- I am looking forward to working with you.
- თქვენთან ერთად მუშაობას სიხარულით ველი.წინდებულ to-ს მოსდევს working.
- We put the delay down to heavy traffic.
- დაგვიანება ძლიერ საცობებს მივაწერეთ.The delay პირდაპირი დამატებაა, heavy traffic კი to წინდებულის დამატება.
ზმნის ფორმები და კონტექსტზე მუშაობა
დრო და პირი ზმნის ფორმითა და საჭირო დამხმარე ზმნებით გამოიხატება: she looks after, we looked after, they have looked after. არაწესიერი ზმნები საკუთარ ფორმებს ინარჩუნებს: take — took — taken, run — ran — run, bring — brought — brought, make — made — made. ნაწილაკები ამ დროს არ იცვლება.
შენი სიტუაციისთვის რამდენიმე გამოთქმა აირჩიე და სრული წინადადებები შეადგინე. გაყოფად მოდელებში არსებითი სახელი it-ით ან them-ით ჩაანაცვლე; წინდებულიან გამოთქმებში წინდებული დამატებასთან დატოვე. უკვე ნაცნობი სიტყვები განსხვავების დანახვაში დაგეხმარება: take the coat off, put it on, put it away ერთი ნივთის მიმართ სამ სხვადასხვა მოქმედებას აღწერს.
ინგლისურში ვარჯიშის გაგრძელება Luveng-ის სავარჯიშოების საერთო კატალოგიდან შეგიძლია. კატალოგი ღიაა; ფრაზების პრაქტიკისთვის საჭიროა ანგარიში და Premium.