რა მოსდევს წინდებულს
წინდებულს ჩვეულებრივ მოსდევს არსებითი სახელი თავისი განმსაზღვრელებით, ნაცვალსახელის დამატების ფორმა ან ზმნის -ing ფორმა: beside the new building, with us, after eating. შესიტყვებამ შეიძლება მოქმედება ან სხვა სიტყვა დააზუსტოს: work in a library, a book about history. ზოგი წინდებული რამდენიმე სიტყვისგან შედგება: in front of, because of.
წინდებული ყოველთვის უშუალოდ თავისი დამატების წინ არ დგას. ჩვეულებრივ კითხვებში ის ხშირად ბოლოში რჩება: Who are you waiting for? უფრო ფორმალური For whom are you waiting? ასევე შესაძლებელია, მაგრამ ნეიტრალური მეტყველებისთვის აუცილებელი არ არის. მთავარია, წინდებული არ გამოტოვო, თუ მას კონსტრუქცია მოითხოვს.
- The seat next to me is free.
- ჩემს გვერდით ადგილი თავისუფალია.to-ს შემდეგ საჭიროა დამატების ფორმა me.
- She checked the address before leaving.
- მან წასვლამდე მისამართი შეამოწმა.წინდებულ before-ს შემდეგ მოქმედება -ing ფორმითაა გამოხატული.
დროის წინდებულები: at, on და in
At ჩვეულებრივ ზუსტ საათთან გამოიყენება, on დღესთან ან თარიღთან, in კი თვესთან, წელთან და უფრო ხანგრძლივ პერიოდთან. ეს სასარგებლო საწყისი სქემაა, თუმცა მყარი გამოთქმები ცალკე უნდა გაითვალისწინო: at night, in the morning. თუ დღის მონაკვეთს კონკრეტულ დღესაც ვუმატებთ, ჩვეულებრივ on გამოიყენება: on Tuesday morning.
last, next, this და every-ს წინ დროის ბევრ ჩვეულებრივ გარემოებაში წინდებული არ დგას: next Friday, this evening, every winter. შაბათ-კვირის აღსანიშნავად ბრიტანული ვარიანტი ხშირად at the weekend-ია, ამერიკული კი on the weekend. ეს გამოყენების ვარიანტებია და არა ერთ-ერთის შეცდომად გამოცხადების მიზეზი.
| ფორმა | დროის მანიშნებელი | მაგალითი და თარგმანი |
|---|---|---|
| at | საათი | at 7.15 - 7:15 საათზე |
| on | დღე, თარიღი, კონკრეტული დილა ან საღამო | on Friday evening - პარასკევს საღამოს |
| in | თვე, სეზონი, წელი, დღის მონაკვეთი | in October - ოქტომბერში |
| წინდებულის გარეშე | Next, last, this, every დროის ჩვეულებრივ აღნიშვნაში | next month - მომავალ თვეში |
- The office opens at nine on weekdays.
- სამუშაო დღეებში ოფისი ცხრა საათზე იხსნება.
- We moved here in April and met our neighbours the next day.
- აქ აპრილში გადმოვსახლდით და მეზობლები მომდევნო დღეს გავიცანით.
ხანგრძლივობა, პერიოდის დასაწყისი და საბოლოო ვადა
For პასუხობს კითხვას „რამდენ ხანს?“, since პერიოდის საწყის მომენტს აღნიშნავს, during კი მოვლენას დასახელებული პერიოდის ფარგლებში ათავსებს. during-ს შემდეგ პერიოდის ან მოვლენის სახელია საჭირო და არა მხოლოდ საათების რაოდენობა: during the workshop, მაგრამ for two hours. წინდებული ზმნის დროს ავტომატურად არ ირჩევს: for აწმყოშიც, წარსულშიც და მომავალშიც გვხვდება.
By საბოლოო ვადას აღნიშნავს: მოქმედება მითითებულ მომენტზე გვიან არ უნდა მოხდეს. Until სიტუაციის ამ საზღვრამდე გაგრძელებას აღწერს. შეადარე ანგარიშის by six გაგზავნა და მასზე until six მუშაობა. In two hours აწმყოდან ათვლისას ჩვეულებრივ „ორი საათის შემდეგ“-ს ნიშნავს, დასრულებულ მოქმედებასთან კი შეიძლება მის შესასრულებლად საჭირო დრო აღნიშნოს.
- I have known her since 2020.
- მას 2020 წლიდან ვიცნობ.
- We talked for an hour during the journey.
- მგზავრობისას ერთი საათი ვისაუბრეთ.
- Send the file by five. I will be online until six.
- ფაილი ხუთ საათზე გვიან არ გაგზავნო. ექვს საათამდე ქსელში ვიქნები.By მოქმედების შესრულების ვადას ადგენს, until კი მიმდინარე მდგომარეობის საბოლოო საზღვარს.
ადგილის წინდებულები: შიგნით, ზედაპირზე და კონკრეტულ წერტილში
In ხშირად ადგილს არედ ან შიდა სივრცედ წარმოადგენს: in a drawer, in Prague. On საგანს ზედაპირს, ხაზს ან სართულს უკავშირებს: on the ceiling, on the third floor. At ადგილს შეხვედრის ან საქმიანობის წერტილად წარმოადგენს: at the entrance, at work. თავად საგნის ზომა არჩევანს არ განსაზღვრავს.
At the station სადგურში ან მის მიმდებარედ ყოფნას შეიძლება ნიშნავდეს და არ აზუსტებს, არის თუ არა ადამიანი შენობის შიგნით. In the station შიგნით ყოფნას უსვამს ხაზს. ტრანსპორტთან მყარი სქემები არსებობს: on a bus, on a train, მაგრამ in a car. გადაადგილების საშუალება ჩვეულებრივ by-თი, არტიკლის გარეშე გამოიხატება: by train, by car; ფეხით კი იქნება on foot.
| წინდებული | გამოთქმა | თარგმანი და აზრი |
|---|---|---|
| in | in the cupboard | კარადაში, შიგნით |
| on | on the cupboard | კარადაზე, ზედაპირზე |
| at | at the cupboard | კარადასთან, როგორც ორიენტირთან |
| under / above | under / above the shelf | თაროს ქვეშ / თაროს ზემოთ |
| between / among | between two doors / among the trees | ორ კარს შორის / ხეებს შორის |
მოძრაობის მიმართულება და გზა
To დანიშნულების ადგილს აღნიშნავს, towards მიმართულებას მიზნის აუცილებელი მიღწევის გარეშე, into შიგნით შესვლას, out of კი შიგნიდან გამოსვლას. On ჩვეულებრივ ზედაპირზე მდებარეობას აღწერს, onto კი მასზე გადასვლას. in-სა და into-ს განსხვავება აზრზეა დამოკიდებული: run in the park პარკში სირბილს ნიშნავს, run into the park კი პარკში შერბენას.
Across ჩვეულებრივ სივრცის ერთი მხრიდან მეორეზე გადასვლას აღწერს, through კი შიდა ნაწილში გავლას. Along გასწვრივ მოძრაობას ნიშნავს. go-ს შემდეგ home-ს წინ to არ დგას: go home. arrive-თან ადგილის წერტილად წარმოდგენისას at გამოიყენება, ქალაქის ან ქვეყნისთვის კი in; arrive to London ჩვეულებრივი ჩასვლის მნიშვნელობით არ გამოდგება.
- We walked towards the bridge but stopped at the café.
- ხიდისკენ წავედით, მაგრამ კაფესთან გავჩერდით.
- She carried the box into the garage.
- მან ყუთი ფარეხში შეიტანა.
- The path goes through a tunnel and across a field.
- ბილიკი გვირაბში გადის და მინდორს კვეთს.
წინდებულები ზმნების, ზედსართავებისა და არსებითი სახელების შემდეგ
listen to, depend on, interested in და a reason for შესიტყვებებში წინდებულს მთავარ სიტყვასთან ერთად ვირჩევთ. სივრცული მნიშვნელობა აქ ყოველთვის არ გვეხმარება. დაიმახსოვრე მოკლე კონსტრუქცია მაგალითით და არა წინდებულის ცალკე ქართული თარგმანი. თუ სიტყვა სხვადასხვა წინდებულს იღებს, შეამოწმე, როგორ იცვლება მნიშვნელობა.
ქართულ ფორმაში არსებული თანდებული ინგლისურში ცალკე წინდებულს ყოველთვის არ შეესაბამება: „პრობლემის შესახებ საუბარი“ შეიძლება discuss a problem-ით გადმოიცეს, „ოთახში შესვლა“ - enter a room-ით, „კითხვაზე პასუხი“ კი answer a question-ით. მაგრამ discuss a problem with someone უკვე შეიცავს სხვა მონაწილის აღმნიშვნელ with-ს. ყოველი ქართული „-ში“, „-ზე“ ან „შესახებ“ ცალკე არ თარგმნო: ჯერ ზმნის კონსტრუქცია განსაზღვრე, შემდეგ მონაწილეები და გარემოებები.
- We discussed the timetable with our colleagues.
- კოლეგებთან განრიგი განვიხილეთ.discuss-ს შემდეგ about არ დგას; with მოსაუბრეებს აღნიშნავს.
- She apologised to the team for changing the date.
- მან გუნდს თარიღის შეცვლის გამო ბოდიში მოუხადა.To ადრესატს აღნიშნავს, for კი მიზეზს; for-ს შემდეგ -ing გამოიყენება.
როგორ შეამოწმო წინდებული ახალ წინადადებაში
ჯერ განასხვავე კონტექსტის მიხედვით დამატებული გარემოება და კონკრეტული სიტყვით მოთხოვნილი წინდებული. დროისთვის შეამოწმე, მომენტს ასახელებ, პერიოდს თუ ვადას; ადგილისთვის კი მდებარეობა და გადაადგილება განასხვავე. შემდეგ ნახე, რას მოითხოვს მთავარი სიტყვა. ბოლოს წინდებულის შემდგომი ფორმა შეამოწმე: with him და არა with he; without waiting და არა without wait.
თუ ორი ვარიანტი შესაძლებლად გეჩვენება, ორივეს აზრი ახსენი. Work at a school სკოლას სამუშაო ადგილად წარმოადგენს; work in a school შეიძლება დაწესებულების შიგნით ყოფნას უსვამდეს ხაზს. ასეთი წყვილი სისტემის უფრო ზუსტად გაგებაში დაგეხმარება, ვიდრე ერთი წინდებულის ძებნა, რომელიც ყველა გარემოებაში გამოდგება.
შეამოწმე სამი განსხვავება
ეს უფასო მოკლე შემოწმება თარიღის, ვადისა და ზმნის მიერ მოთხოვნილი წინდებულის განსხვავებაში გეხმარება; კურსის პროგრესი აქ არ ინახება.