ინგლისური იდიომები ქართული თარგმანით

როგორ გაიგო ინგლისური იდიომა

იდიომა მყარი გამოთქმაა გადატანითი მნიშვნელობით, რომელიც ცალკეული სიტყვების სიტყვასიტყვით თარგმნიდან არ გამომდინარეობს. გაცნობაზე საუბრისას Break the ice უხერხულობის მოხსნას ნიშნავს და არა ყინულის დამტვრევას. გარშემო არსებული სიტყვები გადატანითი და პირდაპირი მნიშვნელობების გარჩევაში გეხმარება.

სიტყვების ყველა შეხამება იდიომა არ არის. Make a decision ჩვეულებრივი შესიტყვებაა და „გადაწყვეტილების მიღებას“ ნიშნავს; ცალკე ხატოვანი მნიშვნელობა მას არ აქვს. ასეთი კოლოკაციები სხვა ცნობარშია თავმოყრილი. აქ კი სწორედ გადატანითი მნიშვნელობის მქონე გამოთქმებია განხილული.

ცხრილებში მნიშვნელობებია მოცემული, თითოეული ცხრილის ქვემოთ კი წინადადებები თარგმანითა და განმარტებებით. აღნიშვნა „სასაუბრო“ არაფორმალურ ტონს მიუთითებს. ამ აღნიშვნის არქონა არ ნიშნავს, რომ გამოთქმა ნებისმიერ ოფიციალურ დოკუმენტში უნდა ჩასვა: ხელშეკრულებაში, ინსტრუქციასა თუ პრობლემის ზუსტ აღწერაში ხშირად პირდაპირი ფორმულირება ჯობს.

• ინგლისური კოლოკაციები და მყარი გამოთქმები

ურთიერთობა, გაგება და საიდუმლოებები

A quick introduction round helped break the ice before the workshop.

მონაწილეების მოკლე წარდგენამ სემინარის წინ უხერხულობა მოხსნა.Break the ice: ადამიანები ერთმანეთთან ჯერ თავისუფლად ვერ გრძნობდნენ თავს. ეს გამოთქმა ნებისმიერი საქმის დაწყების უნივერსალური შემცვლელი არ არის.

I won't beat around the bush: we need another week to finish the repairs.

პირდაპირ გეტყვით: რემონტის დასასრულებლად კიდევ ერთი კვირა გვჭირდება.Beat around the bush მთავარი სათქმელისთვის გვერდის ავლას ნიშნავს. ბრიტანულ ინგლისურში beat about the bush-იც გამოიყენება.

Reading between the lines of the reply, I think they would prefer a smaller event.

პასუხში მინიშნებებს თუ დავაკვირდებით, მგონია, რომ მათ უფრო მცირე ღონისძიება ურჩევნიათ.Read between the lines მინიშნებებიდან გამოტანილი დასკვნაა და არა პირდაპირი შეტყობინება. I think ვარაუდსა და ფაქტს შორის განსხვავებას ინარჩუნებს.

Maya and I are on the same wavelength about how the website should look.

მე და მაიას ერთნაირად გვესმის, როგორი უნდა იყოს ვებსაიტი.Be on the same wavelength about something გარკვეული საკითხის ერთნაირად გაგებას ნიშნავს და არა აუცილებლად ყველაფერში შეთანხმებას.

Don't spill the beans about the new office until the team has been told.

ახალი ოფისის შესახებ არაფერი თქვა, სანამ გუნდს არ შეატყობინებენ.Spill the beans თავისთავად არ აზუსტებს, საიდუმლო შემთხვევით გამჟღავნდა თუ განზრახ. საჭიროების შემთხვევაში დაამატე about + თემა.

I let the cat out of the bag when I asked Nora what she wanted for her leaving party.

საიდუმლო შემთხვევით გავთქვი, როცა ნორას ვკითხე, რა უნდოდა გამოსამშვიდობებელ წვეულებაზე.Let the cat out of the bag გამოდგება, თუ წვეულება სიურპრიზად იგეგმებოდა. Let წარსულშიც უცვლელია.

ემოციები: სიხარული, ღელვა და დაბნეულობა

Sam was on cloud nine when the publisher accepted his first illustrated book.

სემი სიხარულისგან მეცხრე ცაზე იყო, როცა გამომცემლობამ მისი პირველი ილუსტრირებული წიგნი მიიღო.Be on cloud nine ჩვეულებრივ happy-ზე უფრო ძლიერ სიხარულს გამოხატავს. ინგლისურ იდიომაში nine გამოიყენება; ქართულად ახლო ხატოვანი გამოთქმაა „მეცხრე ცაზე ყოფნა“.

We were over the moon about getting a flat close to the station.

აღფრთოვანებული ვიყავით, რომ სადგურთან ახლოს ბინა ვიპოვეთ.Be over the moon about + სიხარულის მიზეზი; შესაძლებელია with + ის, რითაც ადამიანი კმაყოფილია. ოფიციალურ ანგარიშში უფრო მარტივია very pleased.

I had butterflies in my stomach before introducing the guest speaker.

მოწვეული მომხსენებლის წარდგენამდე ძალიან ვღელავდი.Have butterflies in your stomach მხოლოდ რომანტიკულ გრძნობებს არ აღწერს. აქ გამოსვლის წინ მღელვარებას ნიშნავს.

Ella felt down in the dumps after her weekend plans were cancelled.

ელამ მოიწყინა, როცა მისი უქმეების გეგმები ჩაიშალა.Be ან feel down in the dumps განწყობას აღწერს. ეს ყოველდღიური გამოთქმა დიაგნოზად არ გამოიყენო.

After three failed attempts to restore the file, I was at my wits' end.

ფაილის აღდგენის სამი წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ აღარ ვიცოდი, რა მექნა.At my wits' end: კუთვნილებითი სიტყვა პირის მიხედვით იცვლება: my, your, her, their. ფრაზა ძლიერ დაბნეულობას ან გაღიზიანებას გამოხატავს.

He had agreed to give the opening speech, but he got cold feet the night before.

მისასალმებელი სიტყვით გამოსვლას დათანხმდა, მაგრამ წინა დღეს შეშინდა და ყოყმანი დაიწყო.Get cold feet დაგეგმილი მოქმედების წინ შეშინებას ნიშნავს. გამოთქმა თავისთავად არ ამბობს, რომ ადამიანმა საბოლოოდ უარი თქვა.

სამუშაო, დატვირთვა და საერთო საქმეში წვლილი

During my first week, a colleague helped me learn the ropes at the reception desk.

პირველ კვირაში კოლეგა მიმღებში მუშაობის წესის ათვისებაში დამეხმარა.Learn the ropes მუშაობის წესის ათვისებაა; know the ropes კი ამ წესის უკვე ცოდნა. ეს მყისიერად ექსპერტად გახდომის დაპირება არ არის.

With early shifts and evening rehearsals, Mia has been burning the candle at both ends.

ადრეული ცვლებისა და საღამოს რეპეტიციების გამო მიას დასვენებისთვის დრო თითქმის აღარ რჩება.Burn the candle at both ends ხაზს უსვამს დასვენების ნაკლებობას დილაადრიანიდან გვიან საღამომდე დატვირთვის გამო. ნუ გამოიყენებ ნებისმიერი დიდი მოცულობის სამუშაოს შესაქებად.

I have a lot on my plate this week, so could we discuss the proposal on Monday?

ამ კვირაში ბევრი საქმე მაქვს, ამიტომ შეიძლება წინადადება ორშაბათს განვიხილოთ?Have a lot on my plate: საქმეები შეიძლება სამუშაოც იყოს და პირადიც. ფრაზა თავისთავად არ ხსნის, კონკრეტულად რამ წაიღო დრო.

The librarian went the extra mile and found a large-print edition for my grandfather.

ბიბლიოთეკარი ჩვეულებრივი დახმარებით არ შემოიფარგლა და ბაბუაჩემისთვის მსხვილი შრიფტით დაბეჭდილი გამოცემა იპოვა.Go the extra mile მოსალოდნელზე მეტი ძალისხმევის გაწევას ნიშნავს. ადამიანის მისათითებლად გამოიყენე go the extra mile for someone.

We cannot cut corners on safety checks just to open the venue earlier.

მხოლოდ სივრცის ადრე გასახსნელად უსაფრთხოების შემოწმებების ხარისხის შემცირება დაუშვებელია.Cut corners უარყოფით მნიშვნელობას ატარებს. პროცესის სასარგებლო გამარტივებისთვის მოქმედება პირდაპირ დაასახელე: simplify the process.

Everyone pulled their weight, so the equipment was packed before lunch.

ყველამ თავისი წილი სამუშაო შეასრულა, ამიტომ აღჭურვილობა სადილამდე ჩაალაგეს.Pull your weight არ ნიშნავს „ყველაფრის სხვების ნაცვლად გაკეთებას“. ბრალდება You are not pulling your weight კრიტიკულად ჟღერს.

დრო, გეგმები და ხელიდან გაშვებული შესაძლებლობები

We order takeaway once in a blue moon; we usually cook at home.

მზა საჭმელს ძალიან იშვიათად ვუკვეთავთ: ჩვეულებრივ შინ ვამზადებთ.Once in a blue moon ნიშნავს „ძალიან იშვიათად“ და არა მთვარის ან კალენდრის კონკრეტულ პერიოდს.

A local sponsor covered the remaining costs at the eleventh hour.

ბოლო წუთს დარჩენილი ხარჯები ადგილობრივმა სპონსორმა დაფარა.At the eleventh hour ნიშნავს, რომ თითქმის დაგვიანდა. ეს თერთმეტ საათზე მითითება არ არის.

Better insulation costs more now but should reduce heating bills in the long run.

უკეთესი თბოიზოლაცია ახლა მეტი დაჯდება, მაგრამ გრძელვადიან პერსპექტივაში გათბობის ხარჯები უნდა შეამციროს.In the long run გრძელვადიან შედეგს ეხება. გამოთქმა თვეების ან წლების კონკრეტულ რაოდენობას არ განსაზღვრავს.

We've checked all the labels. Let's call it a day and finish the packing tomorrow.

ყველა ეტიკეტი შევამოწმეთ. მოდი, დღეისთვის დავასრულოთ და შეფუთვა ხვალ დავამთავროთ.Call it a day მუშაობის შეწყვეტაა, რადგან საკმარისი გაკეთდა ან დაიღალე. საღამოს ლოდინი აუცილებელი არ არის.

Our moving date is still up in the air because the repairs are not finished.

ჩვენი გადასვლის თარიღი ჯერაც გაურკვეველია, რადგან რემონტი არ დასრულებულა.Be up in the air არ ნიშნავს „გაუქმებულია“: თარიღი ან შეთანხმება ჯერ საბოლოოდ განსაზღვრული არ არის.

I waited too long to apply for the workshop and missed the boat.

სემინარზე განაცხადის შეტანას ძალიან დიდხანს ვდებდი და მონაწილეობის შესაძლებლობა ხელიდან გავუშვი.გადატანითი მნიშვნელობით miss the boat ტრანსპორტს არ უკავშირდება: შესაძლებლობა არსებობდა, მაგრამ დროულად ვერ გამოიყენეს.

სირთულეები, უსიამოვნებები და მოულოდნელი შედეგი

Finding the venue was a piece of cake once we spotted the red sign.

როგორც კი წითელი აბრა დავინახეთ, ადგილის პოვნა სულ მარტივი აღმოჩნდა.A piece of cake სასაუბრო შეფასებაა. ნუ უწოდებ ასე სხვის რთულ ამოცანას, თუ ეს მის შრომას დააკნინებს.

Designing a quiet cooling system for the tiny room was a hard nut to crack.

ასეთი პატარა ოთახისთვის ნაკლებხმაურიანი გაგრილების სისტემის შექმნა რთული ამოცანა აღმოჩნდა.A hard nut to crack გადაჭრის სირთულეს აღწერს და არა შეუძლებლობას. იმავე მნიშვნელობის ვარიანტია a tough nut to crack.

The investigation hit a brick wall when the only witness moved away without leaving an address.

გამოძიება ჩიხში შევიდა, როცა ერთადერთი მოწმე მისამართის დატოვების გარეშე გაემგზავრა.Hit a brick wall ისეთი დაბრკოლების წინაშე აღმოჩენაა, რომელიც მუშაობას აჩერებს. Hit წარსულშიც hit-ია.

He was in hot water with his manager after sharing the unfinished price list.

მას ხელმძღვანელთან უსიამოვნება შეექმნა მას შემდეგ, რაც ჯერ მოუმზადებელი ფასების სია გაავრცელა.Be in hot water with someone ნიშნავს ამ ადამიანთან უსიამოვნებაში გახვევას ან მისი უკმაყოფილების გამოწვევას და არა უბრალოდ დიდ დატვირთვას.

The third unexplained cancellation was the last straw, and we chose another supplier.

მიზეზის აუხსნელად მესამედ გაუქმება ბოლო წვეთი აღმოჩნდა და სხვა მომწოდებელი ავირჩიეთ.The last straw დაგროვილ პრობლემებს გულისხმობს. პირველი უსიამოვნო შემთხვევის აღსაწერად ეს ხატი ჩვეულებრივ არ გამოდგება.

The cancelled booking was a blessing in disguise: we found a quieter place closer to the beach.

ჯავშნის გაუქმება სასიკეთო აღმოჩნდა: პლაჟთან უფრო ახლოს და უფრო წყნარი ადგილი ვიპოვეთ.A blessing in disguise გამოიყენება, როცა დადებითი შედეგის ახსნა უკვე შეგიძლია. სხვის სერიოზულ დანაკარგს წინასწარ სიკეთედ ნუ გამოაცხადებ.

ფული, ხარჯები და სახსრების ნაკლებობა

A hotel room next to the stadium costs an arm and a leg on match days.

მატჩების დღეებში სტადიონთან ახლოს სასტუმროს ნომერი ძალიან ძვირი ღირს.Cost an arm and a leg სიძვირის ემოციური შეფასებაა. ხარჯთაღრიცხვაში მის ნაცვლად კონკრეტული ფასი უნდა მიუთითო.

We had to tighten our belts when my working hours were reduced.

ხარჯების შემცირება მოგვიწია, როცა სამუშაო საათები შემიმცირეს.Tighten our belts: რამდენიმე ადამიანზე საუბრისას belts შეიძლება გამოიყენო. საქმე ეკონომიას ეხება და არა ტანსაცმლის ზომას.

She takes extra shifts to make ends meet while she finishes her training.

სწავლის დასრულებამდე აუცილებელი ხარჯების დასაფარად დამატებითი ცვლების აღება უწევს.Make ends meet გამდიდრებას არ ნიშნავს. ხშირად გამოთქმა შეზღუდულ სახსრებს უსვამს ხაზს.

A picnic in the park won't break the bank, and everyone can bring something.

პარკში პიკნიკი ძვირი არ დაგვიჯდება და ყველას შეუძლია, რამე მოიტანოს.Won't break the bank ხუმრობით ნიშნავს „არ გაგვაკოტრებს“. სხვისი ფინანსური სირთულეების სერიოზულად განხილვისას ასეთი ტონი შეიძლება შეუფერებელი იყოს.

We paid through the nose for a replacement charger at the airport.

აეროპორტში სხვა დამტენის ყიდვაში ზედმეტი გადავიხადეთ.Pay through the nose for something ზედმეტად მაღალი ფასით უკმაყოფილებას გამოხატავს და არა უბრალოდ ყიდვის ფაქტს.

The café was in the red for its first six months, but sales are now covering the costs.

პირველი ექვსი თვე კაფე ზარალზე მუშაობდა, ახლა კი შემოსავალი ხარჯებს ფარავს.Be in the red უარყოფით ფინანსურ შედეგს აღწერს. ეს ზუსტი საბუღალტრო გაანგარიშება არ არის და ყოველთვის გაკოტრებას არ ნიშნავს.

გადაწყვეტილებები, ეჭვები და თანხმობა

We can't sit on the fence much longer; the venue needs our final answer today.

არჩევანის გადადება აღარ შეგვიძლია: სივრცის მფლობელს ჩვენი საბოლოო პასუხი დღეს სჭირდება.Sit on the fence შეიძლება დავაში მხარის არჩევაზე უარს ან გადაწყვეტილების დაყოვნებას ნიშნავდეს. ღობეზე ფიზიკურად ლოდინი არ იგულისხმება.

Take that review with a pinch of salt: the writer received the product for free.

ამ შეფასებას ცოტა სკეპტიკურად შეხედე: ავტორმა პროდუქტი უფასოდ მიიღო.Take something with a pinch of salt ნიშნავს, რომ ყველაფერი უპირობოდ არ უნდა დაიჯერო. ეს არ ამტკიცებს, რომ ნათქვამი თავიდან ბოლომდე აუცილებლად მცდარია.

We jumped the gun by announcing the opening date before the repairs were approved.

ვიჩქარეთ, როცა გახსნის თარიღი რემონტის შეთანხმებამდე გამოვაცხადეთ.Jump the gun მოქმედებას ნაადრევად აფასებს. By announcing ხსნის, რაში მდგომარეობდა ეს მოქმედება.

When the test showed the material was unsafe, the designers had to go back to square one.

როცა გამოცდამ აჩვენა, რომ მასალა უსაფრთხო არ იყო, პროექტანტებს ყველაფრის თავიდან დაწყება მოუხდათ.Go back to square one წარუმატებლობის შემდეგ გამოსავლის თავიდან ძებნას ნიშნავს. შესაძლებელია be back to square one-იც: კვლავ საწყის წერტილში აღმოჩენა.

We don't see eye to eye on the budget, but we agree that the project matters.

ბიუჯეტზე განსხვავებული შეხედულებები გვაქვს, თუმცა ვთანხმდებით, რომ პროექტი მნიშვნელოვანია.See eye to eye with someone on/about something მიუთითებს, ვისთან და რომელ საკითხზე ემთხვევა შეხედულებები. თვალით კონტაქტს არ ნიშნავს.

I've sent you the revised proposal, so the ball is in your court now.

შესწორებული წინადადება გამოგიგზავნე, ამიტომ ახლა შენი ჯერია.The ball is in your court გვატყობინებს, ვისგან ელიან შემდეგ ნაბიჯს. პირველ ოფიციალურ წერილში უფრო ზუსტია მოქმედების დასახელება: Please confirm whether you accept the proposal.

როგორ შეარჩიო გამოთქმა კონტექსტის მიხედვით

ჯერ მნიშვნელობა განსაზღვრე, შემდეგ კი ტონი. თუ გინდა თქვა, რომ ბევრი საქმე გაქვთ, გამოგადგება have a lot on our plate. თუ კოლეგა თავის წილზე ნაკლებს აკეთებს, ეს not pulling their weight-ია. თუ გეგმები ან შეთანხმებები ჯერ საბოლოო არ არის, გამოიყენე up in the air; თუ დაყოვნების გამო შესაძლებლობა უკვე დაკარგულია, miss the boat. ამ გამოთქმებს ერთმანეთს ვერ ჩაანაცვლებ მხოლოდ იმიტომ, რომ ყველა სირთულეს აღწერს.

ინგლისური ხატი ყოველთვის არ ემთხვევა ქართულს. On cloud nine-ს „მეცხრე ცაზე ყოფნა“ შეესაბამება, a piece of cake კი გადატანითი მნიშვნელობით ძალიან მარტივ საქმეს აღნიშნავს და არა ნამცხვრის ნაჭერს. თარგმნისას გასაგები ქართული მნიშვნელობა შეარჩიე და ინგლისური ხატის ყველა დეტალის შენარჩუნებას ნუ შეეცდები.

იდიომის შიგნით სიტყვებს ჩვეულებრივ შემთხვევითი სინონიმებით არ ცვლიან: a piece of cake ვერ გადაიქცევა a slice of cake-ად იმავე მყარი მნიშვნელობით. ზმნა და ნაცვალსახელი კი შეიძლება შეიცვალოს: break the ice → broke the ice; on your plate → on my plate. ლექსიკონში someone ან something ადამიანის ან საგნის ჩასასმელ ადგილს აღნიშნავს და არა მზა რეპლიკის ნაწილს.

• ინგლისური კოლოკაციები და მყარი გამოთქმები
• სასაუბრო ინგლისური ფრაზები ყოველდღიური ურთიერთობისთვის
• ინგლისური დიალოგები საშუალო დონისთვის

როგორ გამოიყენო ნაკრები სავარჯიშოდ

აირჩიე რამდენიმე გამოთქმა იმ სიტუაციებისთვის, რომლებზეც მართლაც საუბრობ. წაიკითხე მაგალითი, დაფარე თარგმანი და მნიშვნელობა მარტივი სიტყვებით ახსენი. შემდეგ იმავე აზრითა და შესაბამისი ტონით საკუთარი წინადადება შეადგინე. კითხვისას იმ იდიომების ამოცნობაც სასარგებლოა, რომელთა დამოუკიდებლად გამოყენებას ჯერ არ გეგმავ.

ყველა რეპლიკის ხატოვანი გამოთქმებით შევსება საჭირო არ არის. ერთმა შესაფერისმა იდიომამ შეიძლება დამოკიდებულება გამოხატოს, პირდაპირმა წინადადებამ კი საჭირო დეტალები გადმოსცეს. საქმიან მიმოწერაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, კონკრეტული თხოვნა, ვადა ან მიზეზი არ დაიკარგოს.

ინგლისურის პრაქტიკის გასაგრძელებლად ღილაკით „ყველა სავარჯიშო“ Luveng-ის კატალოგი გახსენი. აირჩიე სასურველი მიმართულება, გაეცანი პროგრამას და გადადი ხელმისაწვდომ გაკვეთილზე. კატალოგი ღიაა; პრაქტიკას ანგარიში და Premium სჭირდება.

• ფრაზული ზმნები ინგლისურში: phrasal verbs