İngilizce cümle nasıl kurulur?
İngilizcede sıradan bir olumlu cümlede önce özne, sonra fiil, ardından gerekli diğer bilgiler gelir. Türkçenin temel özne-nesne-yüklem dizilişinden farklı olarak İngilizcede temel sıra özne-fiil-nesnedir. Özne, kimden ya da neden söz edildiğini gösterir. Her zaman eylemi yapan değildir: edilgen cümlede eylemden etkilenen öğedir. Sözcük sırası, cümlede kimin hangi rolü üstlendiğini belirlemeye yardımcı olur; isimlerin yerini değiştirmek anlamı değiştirebilir.
Türkçede ‘Sessiz’ derken özneyi söylemeyebiliriz; İngilizcede buna karşılık gelen bir olumlu cümlede özneyi ve be fiilini belirtmek gerekir: The room is quiet, ‘Oda sessiz.’ Be, bağlama göre Türkçedeki isim cümlesi ekleriyle ya da ‘olmak’ fiiliyle karşılanabilir. Düşünceyi başka bir fiil anlatıyorsa o fiili kullanırız: The room needs cleaning. Her İngilizce fiilin önüne is ekleme.
| Temel öğe | Örnek | Neyi kontrol etmelisin? |
|---|---|---|
| Özne | My neighbour works. | Cümle kimden ya da neden söz ediyor? |
| Fiil grubu | My neighbour is working. | Alışkanlık mı, süreç mi, durum mu, sonuç mu? |
| Nesne, tümleç ve zarflar | My neighbour works at home on Fridays. | Nesne, yer ve zaman hakkında hangi bilgileri eklemek gerekiyor? |
- The manager called the driver.
- Müdür şoförü aradı.İlk sıradaki kişi eylemi yapıyor.
- The driver called the manager.
- Şoför müdürü aradı.Kelimeler aynı, ama kişilerin rolleri değişiyor.
Nesneler, kişiler ve aralarındaki ilişkiler
Türkçede İngilizcedeki gibi bir artikel sistemi yoktur. İngilizcede artikeller, olası nesnelerden herhangi birinden mi yoksa dinleyenin tanıyabildiği belirli bir nesneden mi söz edildiğini gösterir. Zamirler, adları ve isimleri tekrarlamayı önler; ancak biçimleri dil bilgisel görevlerine bağlıdır: she öznedir; her nesne olarak ya da bir edattan sonra kullanılır. Edatlar, kelimeleri birbirine bağlayarak yer, zaman, yön ya da ilişkiyi netleştirir.
Bu konuları birlikte gözden geçirmek yararlıdır. Put it on my desk cümlesinde it bilinen bir nesnenin yerini tutar, on konumu gösterir, my ise masanın kime ait olduğunu belirtir. My önüne artikel gelmez. Her konunun kendi açıklamasında ayrıntılı tablolar bulunur.
- I bought a notebook. The notebook is for her.
- Bir defter aldım. Defter onun için.İlk kez söz edilen nesne, artık bilinen nesne ve nesne görevindeki zamir.
Zaman, olasılık ve zorunluluk
Fiil biçimi yalnızca zamanı değil, durumun nasıl sunulduğunu da gösterir: alışkanlık, devam eden süreç, şimdiyle bağlantı ya da başka bir olaydan önce gerçekleşme. İngilizcedeki zaman ve görünüş yapıları Türkçedeki zaman ekleriyle bire bir örtüşmez. Tek bir ‘anahtar kelime’ aramak yerine cümlenin anlamından başla: today farklı yapılarla kullanılabilir.
Kiplik bildiren modal fiiller olasılık, izin, tavsiye ya da olasılığa ilişkin bir değerlendirme katar. -ing biçimiyle mastar arasındaki seçim ise başka bir soruyla ilgilidir: ikinci eylem ilkine nasıl bağlanır? Örneğin enjoy sonrasında -ing kullanılır; decide sonrasında bu yapıda to ile mastar gelir.
- We can meet tomorrow. We decided to meet outside.
- Yarın buluşabiliriz. Dışarıda buluşmaya karar verdik.Can sonrasında to gelmez; decided sonrasında ise to yapının bir parçasıdır.
Karşılaştırmalar, koşullar ve edilgen yapı
Basit bir cümle kurabildiğinde düşünceler arasındaki ilişkileri daha kesin anlatabilirsin. Karşılaştırma yapısı özellikleri karşılaştırır; koşul cümlesi bir koşulla sonucu birbirine bağlar; edilgen yapı ise dikkati eylemden etkilenen öğeye yöneltir. Bunlar farklı anlatım araçlarıdır; tek bir ‘zorluk’ sıralamasının basamakları değildir.
Karşılaştırmada önce grubu ya da karşılaştırılan ikinci nesneyi belirle. Koşul cümlesinde koşulun ve sonucun zamanını ayrı ayrı düşün. Edilgen yapıda, eylemden etkilenen öğenin asıl anlam değişmeden özne olup olamayacağını kontrol et. Her konu, seçilen yapıya göre neyin değiştiğini gösteren cümle çiftleri içerir.
- This route is shorter than the old one.
- Bu güzergâh eskisinden daha kısa.
- If the road is closed, we will take the train.
- Yol kapalıysa trenle gideceğiz.
- The tickets were sent yesterday.
- Biletler dün gönderildi.
Dil bilgisi kurallarını öğrenmeye nereden başlamalı?
Kendini tanıtmayı ve birkaç soru sormayı zaten biliyorsan buradan başla: be biçimlerini, zamirleri ve sözcük sırasını gözden geçir. Ardından artikelleri ve Present Simple yapısını ekle. Sonra anlatımını genişlet: olay nerede gerçekleşiyor, daha önce ne oldu, planlar neler, nelere izin veriliyor?
Bu rehberi baştan sona sırayla okumak zorunda değilsin. Bir toplantıyla ilgili e-postada aynı anda zaman edatlarına, sorulara ve gelecek zaman yapılarına ihtiyaç duyabilirsin. Sıralı çalışmak için ayrı bir program bulunur. Luveng'in dört iç aşaması CEFR seviyeleri değildir: adları içeriği tanımlar, belgelenmiş bir dil yeterlilik düzeyini değil.
- Kısa bir olumlu cümle kur Kimden söz ettiğini belirle ve fiili seç. Yalnızca gerekli bilgileri ekle.
- Cümlenin türünü değiştir Kişileri ve zaman ilişkisini koruyarak olumlu cümleyi olumsuz cümleye ya da soruya dönüştür.
- Bir ayrıntı ekle Zamanı, yeri ya da nedeni belirt ve bu bilginin cümleye nasıl bağlandığını kontrol et.
Bir kural nasıl pekiştirilir, alıştırma nasıl seçilir?
Açıklamadan sonra örneği gizleyip kendi örneğini oluştur: kişiyi, nesneyi ya da zamanı değiştir. Sonra o yapıyı neden seçtiğini açıkla. ‘Kulağıma tanıdık geliyor’ yararlı bir ilk izlenim olabilir; ama ‘soru özneyi soruyor’ gibi bir açıklama, kuralı başka bir cümlede de uygulamana yardımcı olur.
Rehberde açıklamalı, erişime açık kısa kontroller bulunur. Bunlar tam kursun yerini almaz ve çalışma ilerlemeni kaydetmez. Konuya göre etkinlik seçmek için alıştırma kataloğuna ve dil bilgisi alıştırmaları sayfasına bakabilirsin. Kurstaki sıralı alıştırmalar için hesap ve Premium gerekir; tamamladığın dersleri tekrar yapabilirsin.