როგორ უკავშირდება be ქართულ "ვარ", "არის" და "არიან" ფორმებს
ქართულში "მე სახლში ვარ" და "ის დაკავებულია" ზმნურ ფორმას შეიცავს: მეორე მაგალითში "არის" შემოკლებულად, "-ა" სახით, ზედსართავ სახელს უერთდება. ინგლისურში be-ს ფორმა ცალკე სიტყვად იწერება, თუ შემოკლებულ ფორმას არ ვიყენებთ: I am at home და She is busy. be-ს შემდეგ შეიძლება ადამიანი ან საგანი დავასახელოთ, მახასიათებელი, ადგილი ან ასაკი მივუთითოთ. ქართული თარგმანი კონტექსტის მიხედვით შეიძლება იყოს "ვარ", "არის", "იმყოფება" ან მსგავსი ფორმა; ყოველთვის ცალკე სიტყვა არ გამოდის.
To be ინფინიტივის ფორმაა to ნაწილაკით. მზა წინადადებაში ეს ნაწილაკი am, is, are, was ან were-ს წინ არ დგას. ძირითადი მოდალური ზმნების შემდეგ be გამოიყენება to-ს გარეშე: can be, will be, should be. to be იქ გვხვდება, სადაც კონსტრუქცია ინფინიტივს მოითხოვს: want to be ready.
- My brother is an architect.
- ჩემი ძმა არქიტექტორია.
- The spare keys are in the drawer.
- სათადარიგო გასაღებები უჯრაშია.
- I want to be ready by eight.
- მინდა, რვა საათისთვის მზად ვიყო.
Am, is და are აწმყოში
Am მხოლოდ I-სთან გამოიყენება. Is ეწყობა he, she, it-სა და ჩვეულებრივ მხოლობით არსებით სახელს. Are გამოიყენება you, we, they-სა და მრავლობით რიცხვთან. You-ს are სჭირდება როგორც ერთი, ისე რამდენიმე ადამიანის მიმართვისას. ქვემდებარის მთავარი სიტყვა იპოვე: The box of cables is heavy, რადგან საუბარია ერთ ყუთზე.
არსებითი სახელის დაბოლოება რიცხვს ყოველთვის საიმედოდ არ გვიჩვენებს. უთვლად information-თან ჩვეულებრივ is გამოიყენება: The information is useful. and-ით დაკავშირებულ ორ ადამიანს ჩვეულებრივ are სჭირდება. ქვემდებარის ნაცვალსახელით ჩანაცვლება შეთანხმების სწრაფად შემოწმებაში გვეხმარება: the printer — it — is; the printers — they — are.
| ქვემდებარე | აწმყო | წარსული | მაგალითი თარგმანით |
|---|---|---|---|
| I | am | was | I am calm. - მშვიდად ვარ. |
| he / she / it | is | was | It was quiet. - სიწყნარე იყო. |
| you | are | were | You are right. - მართალი ხარ / მართალი ხართ. |
| we / they | are | were | We were outside. - გარეთ ვიყავით. |
Was და were წარსულში
ჩვეულებრივ Past Simple-ში I, he, she-სა და it-თან was გამოიყენება, you, we-სა და they-თან კი were. ეს ფორმები წარსულ მდგომარეობას, ადგილმდებარეობას ან მახასიათებელს აღწერს. უარყოფისთვის ემატება not, კითხვისთვის კი was ან were ქვემდებარის წინ გადადის. Did საჭირო არ არის: Were they at home? და არა Did they were at home?
შეადარე აწმყო და წარსული იმავე ძირითადი აზრით: The room is empty now; The room was empty yesterday. yesterday დროის გარკვევაში გვეხმარება, მაგრამ ზმნის ფორმას არ ანაცვლებს. წარმოსახვით პირობაში შესაძლებელია If I were; ეს were-ს ცალკე გამოყენებაა და გუშინდელი ამბის ჩვეულებრივ თხრობაში არ უნდა გადმოვიტანოთ.
- I was in the library when you called.
- ბიბლიოთეკაში ვიყავი, როცა დამირეკე.
- The shops were closed, but the café was open.
- მაღაზიები დაკეტილი იყო, მაგრამ კაფე ღია იყო.
- Were you tired after the journey?
- მგზავრობის შემდეგ დაღლილი იყავი?
უარყოფითი წინადადებები, კითხვები და მოკლე პასუხები
უარყოფისთვის not დასვი be-ს ფორმის შემდეგ: am not, is not, are not, was not, were not. ზოგად კითხვაში be მთლიანი ქვემდებარის წინ გადაიტანე: Is your new office near the station? სპეციალურ კითხვაში მის წინ ჩვეულებრივ კითხვითი სიტყვა ემატება: Where is your new office? თუ კითხვითი სიტყვა თვითონ ქვემდებარეა, სქემას მისი როლი განსაზღვრავს: Who is ready?
მოკლე პასუხში მეორდება ნაცვალსახელი და be-ს შესაბამისი ფორმა: Yes, she is; No, they weren’t. ნაცვალსახელის არჩევა მოპასუხეზეა დამოკიდებული: Are you ready?-ს ადამიანი პასუხობს Yes, I am. დადებით მოკლე პასუხში სრული ფორმაა საჭირო: Yes, I am და არა Yes, I’m. უარყოფით პასუხში შესაძლებელია No, I’m not და No, she isn’t.
| მტკიცებითი წინადადება | უარყოფითი წინადადება | კითხვა |
|---|---|---|
| She is available. | She is not available. | Is she available? |
| They are nearby. | They are not nearby. | Are they nearby? |
| He was at work. | He was not at work. | Was he at work? |
| We were early. | We were not early. | Were we early? |
შემოკლებული ფორმები და აპოსტროფი
საუბარსა და ნეიტრალურ არაფორმალურ მიმოწერაში ჩვეულებრივია I’m, you’re, he’s, she’s, it’s, we’re და they’re. უარყოფისას შეიძლება შემოკლდეს be-ს ფორმა ან not: She’s not ready და She isn’t ready იმავე ძირითად აზრს გადმოსცემს. I am not-ის სტანდარტული შემოკლებაა I’m not. ფორმა amn’t ჩვეულებრივ სასწავლო სტანდარტში არ გამოიყენება.
წარსულში გავრცელებულია wasn’t და weren’t; I’s-ის მსგავსი შემოკლება I was-ის ნაცვლად არ არსებობს. აპოსტროფი გამოტოვებულ ასოებს აღნიშნავს. It’s შეიძლება ნიშნავდეს it is-ს ან it has-ს, ამიტომ გაგებისთვის გაგრძელებას დააკვირდი. კუთვნილებითი its აპოსტროფის გარეშე იწერება: The tablet is in its case. არ აურიო you’re და your, ან they’re და their.
- I’m not late; the clock is fast.
- არ დამიგვიანია; საათი წინ მიდის.
- They’re ready, but their bags are still upstairs.
- ისინი მზად არიან, მაგრამ მათი ჩანთები ჯერ კიდევ ზემოთაა.They’re ნიშნავს they are-ს; their კუთვნილებას აჩვენებს.
- Was she at the meeting? No, she wasn’t.
- ის შეხვედრაზე იყო? არა, არ იყო.
ასაკი, ამინდი და there is / there are
ინგლისურში ასაკი be-თი გამოიხატება: She is thirty და არა She has thirty years. ქართულ "ის ოცდაათი წლისაა"-შიც ზმნური ელემენტია, მაგრამ ინგლისურში ნაცვალსახელი და is ცალკე იწერება. ამინდისა და დროისთვის ხშირად ფორმალური it არის საჭირო: It is windy; It is half past six. ქართულ "ქარია" ან "შვიდის ნახევარია" ფრაზებში it-ის ცალკე შესატყვისი არ ჩანს. გრძნობები და ფიზიკური მდგომარეობაც ხშირად be-ს შემდეგ ზედსართავი სახელით გამოიხატება: be hungry, be cold, be afraid.
There is და there are რაიმეს არსებობაზე მიგვითითებს: There is a bench outside. It is outside უკვე ცნობილი საგნის ადგილმდებარეობას აღწერს. ნეიტრალურ სასწავლო ფორმაში be არსებით სახელს შეუთანხმე: there is a bench, there are two benches; წარსულში - there was და there were. სასაუბრო there’s ჩამონათვალის წინაც გვხვდება, მაგრამ საკუთარ ძირითად წერით მეტყველებაში მკაფიო შეთანხმების შენარჩუნება სჯობს.
- There is a message for you. It is on your desk.
- შენთვის შეტყობინებაა. ის შენს მაგიდაზეა.ჯერ შეტყობინება არის ნახსენები, შემდეგ კი მისი ადგილმდებარეობა აღწერილი.
- I am cold, but the room is warm.
- მცივა, მაგრამ ოთახში თბილა.
Be როგორც დამხმარე ზმნა: სქემები არ აურიო
Continuous-ში be -ing ფორმას უერთდება: She is reading, They were waiting. ვნებით გვარში ის ზმნის მესამე ფორმას, V3-ს, ეწყობა: The parcel was delivered. ეს ფორმა წარსული დროის მიმღეობის სახელითაც არის ცნობილი. ამ კონსტრუქციებიდან be-ს გამოტოვება არ შეიძლება, მაგრამ არც ნებისმიერი ძირითადი ზმნის წინ უნდა დავამატოთ. ჩვევისთვის საჭიროა She reads, მიმდინარე პროცესისთვის კი She is reading; She is read არც ერთ ამ აზრს არ გადმოსცემს.
შეადარე Are you busy? და Do you work here? პირველ წინადადებაში busy მახასიათებელია და საჭიროა დამაკავშირებელი ფუნქციის მქონე be; მეორეში work ჩვეულებრივი ძირითადი ზმნაა Present Simple-ში, ამიტომ კითხვა do-თი აიგება. ეს გრამატიკული კონსტრუქციების განსხვავებაა და არა მდგომარეობისა და მოქმედების მკაცრი გაყოფა: ძირითად ზმნასაც შეუძლია მდგომარეობის აღწერა. თუ be-ს ნაცნობი ფორმები უკვე იცი, ისინი Continuous-ისა და ვნებითი გვარის სწავლის საყრდენად გამოიყენე და მათი მნიშვნელობები ერთმანეთისგან განასხვავე.
- The technician is careful. The technician is checking the printer.
- ტექნიკოსი ყურადღებიანია. ტექნიკოსი ახლა პრინტერს ამოწმებს.პირველ ფრაზაში be ქვემდებარეს მახასიათებელთან აკავშირებს, მეორეში კი მიმდინარე პროცესის ფორმას აწარმოებს.
- The printer is checked every month.
- პრინტერს ყოველთვე ამოწმებენ.Be და checked ვნებით გვარს აწარმოებს.
be-ს ფორმები შეამოწმე
ქვემოთ მოცემული საჯარო და უფასო კითხვები აწმყოს, წარსულსა და კითხვის სქემას ამოწმებს. ეს საცნობარო შემოწმებაა კურსის პროგრესის შენახვის გარეშე.