დასრულებული მოვლენები, წარსული ჩვევები და მდგომარეობები
Past Simple სიტუაციას ათავსებს წარსულ პერიოდში, რომელსაც მოსაუბრე დასრულებულად განიხილავს. ეს შეიძლება იყოს ერთი ზარი, რამდენიმე თანმიმდევრული მოქმედება, ძველი ჩვევა ან მდგომარეობა, რომელიც მრავალი წელი გრძელდებოდა. Simple არ ნიშნავს, რომ მოქმედება ხანმოკლე იყო.
დრო შეიძლება პირდაპირ იყოს დასახელებული: yesterday, last autumn, two hours ago, in 2021. ის შეიძლება კითხვიდან ან წინა ნათქვამიდანაც იყოს გასაგები. ცალკე დროის მაჩვენებლის არარსებობა თავისთავად Present Perfect-ს არ მოითხოვს: What happened? ჩვეულებრივი კითხვაა წარსულის შესახებ.
- I sent the application on Monday.
- განაცხადი ორშაბათს გავგზავნე.
- She unlocked the door, entered the room and switched on the light.
- მან კარის საკეტი გახსნა, ოთახში შევიდა და შუქი აანთო.დასრულებული მოქმედებების თანმიმდევრობა.
- We walked to school every day when we lived there.
- როცა იქ ვცხოვრობდით, სკოლაში ყოველდღე ფეხით დავდიოდით.ჩვევა დასრულებულ წარსულ პერიოდში.
- My uncle owned that shop for twenty years.
- ბიძაჩემი იმ მაღაზიის მფლობელი ოცი წლის განმავლობაში იყო.ხანგრძლივობა Past Simple-ის გამოყენებას არ უშლის ხელს.
წესიერი ზმნები: -ed დაბოლოება და მართლწერა
მტკიცებით წინადადებაში წესიერ ზმნას ემატება -ed. ყველა ქვემდებარესთან ერთი და იგივე ფორმა გამოიყენება: I worked, she worked, they worked. თუ სიტყვა უკვე e-ზე ბოლოვდება, მხოლოდ -d ემატება. თანხმოვნის შემდეგ ბოლო y იცვლება i-თი და ემატება -ed: შედეგად ვიღებთ -ied დაბოლოებას. ხმოვნის შემდეგ კი y რჩება.
ერთმარცვლიან სიტყვებში, როგორიცაა stop, ბოლო თანხმოვანი ჩვეულებრივ ორმაგდება, თუ მას წინ ერთი ხმოვანი ასო უძღვის და სიტყვა ერთი თანხმოვანი ასოთი ბოლოვდება. მრავალმარცვლიან სიტყვებში ამავე აგებულებისას გაორმაგება ჩვეულებრივ საჭიროა, როცა მახვილი ბოლო მარცვალზე მოდის: prefer → preferred, მაგრამ visit → visited. W, x და y არ ორმაგდება: snowed, fixed, played. იშვიათი გამონაკლისები ლექსიკონში მოცემული ფორმით შეამოწმე.
| შემთხვევა | საწყისი ფორმა | Past Simple |
|---|---|---|
| ჩვეულებრივ ემატება -ed | work, ask | worked, asked |
| e-ს შემდეგ მხოლოდ -d | close, arrive | closed, arrived |
| თანხმოვანი + y | try, carry | tried, carried |
| ხმოვანი + y | enjoy, play | enjoyed, played |
| თანხმოვნის გაორმაგება | stop, plan, prefer | stopped, planned, preferred |
| უმახვილო მარცვალში თანხმოვანი არ ორმაგდება | visit, open | visited, opened |
- The driver stopped near the bridge.
- მძღოლი ხიდთან ახლოს გაჩერდა.
- They carried the boxes upstairs.
- მათ ყუთები ზედა სართულზე აიტანეს.
არაწესიერი ზმნები: საჭიროა მეორე ფორმა
არაწესიერი ზმნების Past Simple ფორმა საწყის ფორმასთან ერთად უნდა ამოიცნო და დაიმახსოვრო: take → took, write → wrote. ზოგი ზმნა მართლწერას არ იცვლის, მაგალითად put → put. უკვე მზა არაწესიერ ფორმას -ed არ დაუმატო.
ზმნების ცხრილებში ხშირად სამი ფორმაა მითითებული. Past Simple-ის მტკიცებითი წინადადებისთვის საჭიროა მეორე ფორმა, V2. მესამე ფორმა, V3, ანუ წარსული მიმღეობა, გამოიყენება, მაგალითად, have-ს შემდეგ Present Perfect-ში და had-ის შემდეგ Past Perfect-ში. ზოგი ზმნის V2 და V3 ერთმანეთს ემთხვევა, მაგრამ ეს ზოგადი წესი არ არის.
| საწყისი ფორმა V1 | Past Simple V2 | მესამე ფორმა V3 | მნიშვნელობა |
|---|---|---|---|
| take | took | taken | აღება |
| write | wrote | written | წერა |
| buy | bought | bought | ყიდვა |
| put | put | put | დადება |
- I took the earlier train.
- უფრო ადრეული მატარებლით წავედი.
- She wrote the address on the envelope.
- მან მისამართი კონვერტზე დაწერა.
კითხვები და უარყოფა did-ით
კითხვის აგებულებაა did + ქვემდებარე + V1. უარყოფისთვის გამოიყენე ქვემდებარე + did not + V1; did not-ის შემოკლებული ფორმაა didn't. Did ყველა პირთან ერთნაირია. მის შემდეგ არც -ed არის საჭირო და არც მეორე ფორმა: Did she buy? და She didn't buy.
did-ის წინ შეიძლება დადგეს where, when, why ან what. მოკლე პასუხში did მეორდება: Yes, I did; No, he didn't. თუ who ქვემდებარეა, ჩვეულებრივ კითხვაში უარყოფისა და დამატებითი ხაზგასმის გარეშე გამოიყენება V2, did-ის გარეშე: Who sent the parcel? კითხვა Who did you call? სხვაგვარად აიგება: ქვემდებარე უკვე დასახელებულია სიტყვით you.
| მტკიცებითი წინადადება | უარყოფითი წინადადება | კითხვითი წინადადება |
|---|---|---|
| They opened the office. | They did not open the office. | Did they open the office? |
| She bought a map. | She did not buy a map. | Did she buy a map? |
- Why did you leave so early?
- რატომ წახვედი ასე ადრე?
- Did he have a ticket? No, he didn't.
- მას ბილეთი ჰქონდა? არა.Have ასევე უბრუნდება საწყის ფორმას did-ის შემდეგ.
- Who found my notebook?
- ჩემი ბლოკნოტი ვინ იპოვა?
Was და were: ზმნა be წარსულში
I, he, she და it ნაცვალსახელებთან წარსულის შესახებ ჩვეულებრივ წინადადებაში გამოიყენება was; you, we და they ნაცვალსახელებთან კი were. Be საჭიროა, როცა ვამბობთ, ვინ იყო ადამიანი, სად იმყოფებოდა ან რა მდგომარეობაში იყო საგანი. მის შემდეგ სხვა ზმნის დგომა აუცილებელი არ არის: The room was quiet.
კითხვა was ან were ფორმის წინ გადატანით იწარმოება, უარყოფა კი not-ის დამატებით. შემოკლებული ფორმებია wasn't და weren't. Did ამ კონსტრუქციებში be-სთან არ გამოიყენება. განასხვავე She was tired და She worked: პირველ შემთხვევაში be ქვემდებარეს თვისებას უკავშირებს, მეორეში კი work თავად არის შემასმენელი.
| ქვემდებარე | მტკიცებითი წინადადება | უარყოფითი წინადადება | კითხვითი წინადადება |
|---|---|---|---|
| I / he / she / it | She was at the station. | She was not at the station. | Was she at the station? |
| You / we / they | They were ready. | They were not ready. | Were they ready? |
- Were the windows open? Yes, they were.
- ფანჯრები ღია იყო? კი.
- I was not at home when the parcel arrived.
- როცა ამანათი მოვიდა, სახლში არ ვიყავი.
როგორ გამოითქმის -ed დაბოლოება
-ed დაბოლოებას გამოთქმის სამი ძირითადი ვარიანტი აქვს. არჩევანი საწყისი ფორმის ბოლო ბგერაზეა დამოკიდებული და არა ბოლო ასოზე. /t/ და /d/ ბგერების შემდეგ ჩნდება დამატებითი მარცვალი /ɪd/. სხვა ყრუ თანხმოვნების შემდეგ დაბოლოება გამოითქმის როგორც /t/, ხმოვნებისა და დანარჩენი მჟღერი თანხმოვნების შემდეგ კი როგორც /d/.
ყველა -ed ცალკე მარცვლად არ წარმოთქვა: washed და cleaned ფორმებში დამატებითი მარცვალი არ არის, waited და needed ფორმებში კი არის. გამეორებისას ჯერ საწყისი ფორმა წარმოთქვი, შემდეგ სრული წარსული ფორმა. ეს წესი ზმნის დაბოლოებას ეხება; ზოგიერთ -ed დაბოლოებიან ზედსართავ სახელში გამოთქმა შეიძლება განსხვავდებოდეს.
| V1 ფორმის ბოლო ბგერა | დაბოლოება | მაგალითები |
|---|---|---|
| /t/ ან /d/ | /ɪd/, ცალკე მარცვალი | waited, needed |
| ყრუ თანხმოვანი, გარდა /t/-ისა | /t/ | washed, stopped, laughed |
| ხმოვანი ან მჟღერი თანხმოვანი, გარდა /d/-ისა | /d/ | played, cleaned, called |
კონტექსტი, სხვა დროებთან შედარება და ხშირი შეცდომები
Past Simple მოვლენას წარსულის ფაქტად გვიჩვენებს, Past Continuous კი პროცესს არჩეულ მომენტში. ხანგრძლივობა გადამწყვეტი ნიშანი არ არის: I worked all evening მუშაობას მთლიანობაში წარმოადგენს, I was working at eight კი მისი მიმდინარეობის მომენტს გვიჩვენებს. When და while წინადადების ნაწილებს აკავშირებს, მაგრამ დროს ავტომატურად არ არჩევს.
Present Perfect-თან შედარებისას პერიოდს დააკვირდი: I visited the museum last year დასრულებულ წელს ეხება. I have visited this museum twice აწმყომდე მიღებულ გამოცდილებას გადმოსცემს. მაშინაც კი, თუ შედეგი ახლა მნიშვნელოვანია, აშკარად დასახელებული დასრულებული დრო ჩვეულებრივ Past Simple-ს მოითხოვს: I lost my key yesterday. ქართული წარსული ფორმის არსებობა თავისთავად ამ ორ ინგლისურ დროს შორის არჩევანს არ წყვეტს.
ფორმის შემოწმებისას წარსული დროის ზედმეტი მაჩვენებელი მოაშორე: არა didn't went, არამედ didn't go; არა did she called, არამედ did she call. be-სთან შეამოწმე was / were და did არ დაამატო. ამ ორი სქემის გარჩევა საწყის ეტაპზე გავრცელებული შეცდომების უმეტესობის გასწორებაში გეხმარება.
- I repaired the lamp yesterday. It works now.
- სანათი გუშინ შევაკეთე. ახლა მუშაობს.შედეგი შენარჩუნებულია, მაგრამ yesterday დასრულებულ წარსულ პერიოდს აღნიშნავს.
- At six, I was repairing the lamp.
- ექვს საათზე სანათს ვაკეთებდი.ყურადღების ცენტრში კონკრეტულ მომენტში მიმდინარე პროცესია.
Past Simple-ის მოკლე ტესტი
შეამოწმე წესიერი და არაწესიერი ფორმები, did და be. ეს უფასო სავარჯიშოები კურსის პროგრესს არ ინახავს. კურსის გაკვეთილებისთვის საჭიროა ანგარიში და Premium.