Present Perfect და Past Simple: სავარჯიშოები

Present Perfect და Past Simple: საყრდენი მომენტი

I visited Lisbon in 2022 კონკრეტულ დასრულებულ პერიოდს ეხება. I have visited Lisbon ამ მომენტამდე მიღებულ გამოცდილებას გადმოსცემს და არ აკონკრეტებს, როდის მოხდა მოგზაურობა. ორივე წინადადება წარსულს აღწერს, მაგრამ სხვადასხვა კითხვას პასუხობს. ქართული დროისა და ასპექტის ფორმები ამ ინგლისურ ფორმებს ზუსტად არ ემთხვევა; ერთი და იგივე ქართული ფორმა კონტექსტის მიხედვით სხვადასხვა ინგლისურ კონსტრუქციას შეიძლება შეესაბამებოდეს. მხოლოდ ქართული თარგმანით ან მოქმედების დასრულებით ნუ გადაწყვეტ, რომელი დრო აირჩიო.

შედეგის არსებობა ყველა მონათხრობში Present Perfect-ს სავალდებულოს არ ხდის. მნიშვნელოვანია მოსაუბრის ხედვა: წარსულ მოვლენას აღწერს თუ ამჟამინდელ სიტუაციას აფასებს. ამ ფორმით შეიძლება ისეთი მდგომარეობაც აღვწეროთ, რომელიც წარსულში დაიწყო და ახლაც გრძელდება. ქვემოთ მოცემულ სავარჯიშოებში არჩევანს დამატებითი კონტექსტი აზუსტებს.

ორი ფორმის შედარება
სიტუაცია	Past Simple	Present Perfect
წარმოება	worked / went	have/has + worked/gone
დასრულებული დრო	yesterday, in 2022, last week	ჩვეულებრივ მოვლენის დროის ასეთ მითითებას არ ეწყობა
გამოცდილება ამ მომენტამდე	ცალკეული მოგზაურობა ან მოვლენა	ცხოვრებისეული გამოცდილება ამ მომენტამდე
მდგომარეობის ხანგრძლივობა	მდგომარეობა დასრულებულ პერიოდს ეხება	მდგომარეობა გრძელდება: have known

სავარჯიშოები: დასრულებული პერიოდი და გამოცდილება

დასრულებული დროის დავალებებში Past Simple აირჩიე. როცა კითხვა პირდაპირ ეხება მთელი ცხოვრების გამოცდილებას ამ მომენტამდე, Present Perfect გამოიყენე. ასევე შეამოწმე არაწესიერი ზმნის მესამე ფორმა.

1. კონკრეტული წარსული: I ___ this film last Saturday. have seen saw see

პასუხი და განმარტება

saw. Last Saturday მოვლენის დასრულებულ დროს განსაზღვრავს, ამიტომ saw გვჭირდება.

2. ცხოვრებისეული გამოცდილება ამ მომენტამდე: ___ you ever visited Canada? Did Has Have

პასუხი და განმარტება

Have. კითხვა ამ მომენტამდე მიღებულ გამოცდილებას ეხება: Have you ever visited?

3. დასრულებული ისტორიული ფაქტი: She ___ the company in 2015. started has started starts

პასუხი და განმარტება

started. In 2015 დასრულებულ პერიოდზე მიუთითებს: started.

4. გამოცდილება ამ მომენტამდე: This is the first time I ___ a boat. drove have driven had driven

პასუხი და განმარტება

have driven. This is the first time გამოცდილებას აწმყოს უკავშირებს. I-სთან have driven გამოიყენება.

5. მოგზაურობის დროის დაზუსტება: When ___ you visit Canada? — In 2021. have has did

პასუხი და განმარტება

did. კონკრეტული მოგზაურობის დროის კითხვა did-ით აიგება.

6. კარიერა ჯერ გრძელდება; შეაჯამე ამჟამინდელი შედეგი: She ___ three novels so far in her career. has written wrote had written

პასუხი და განმარტება

has written. So far in her career ამ მომენტამდე მიღებულ შედეგს აჯამებს: has written.

სავარჯიშოები: პერიოდი დასრულდა თუ გრძელდება

For ხანგრძლივობას აღნიშნავს, since კი საწყის მომენტს. თვითონ ეს სიტყვები დროს არ ირჩევს: I lived there for two years დასრულებულ პერიოდს აღწერს, I have lived here for two years კი სიტუაციას, რომელიც ახლაც გრძელდება. მეორე წინადადების ბუნებრივი ქართული თარგმანია „ორი წელია, აქ ვცხოვრობ“; ქართული აწმყო ინგლისურად Simple-ის არჩევას არ ნიშნავს.

Today, this week და this year შეიძლება ჯერ დაუსრულებელ პერიოდს ეხებოდეს, მაგრამ არჩევანი კონტექსტზეა დამოკიდებული. ამიტომ დავალებებში პირდაპირაა მითითებული, პერიოდი მიმდინარეა თუ დასრულებულ ეპიზოდად განიხილება.

1. ნაცნობობა გრძელდება: I ___ Anna since we were children. knew know have known

პასუხი და განმარტება

have known. ნაცნობობა წარსულში დაიწყო და ახლაც გრძელდება: have known.

2. პერიოდი დასრულდა: We ___ in Berlin for two years, then moved to Prague. lived have lived live

პასუხი და განმარტება

lived. გადასვლამ ბერლინში ცხოვრების პერიოდი დაასრულა, ამიტომ lived გვჭირდება.

3. აირჩიე საწყისი მომენტის აღმნიშვნელი სიტყვა: She has worked here ___ 2020. for since during

პასუხი და განმარტება

since. 2020 პერიოდის დასაწყისია, ამიტომ since გვჭირდება. For ხანგრძლივობას მოითხოვდა, მაგალითად for six years.

4. აირჩიე ხანგრძლივობის აღმნიშვნელი სიტყვა: We have been friends ___ ten years. since at for

პასუხი და განმარტება

for. Ten years ხანგრძლივობას აღნიშნავს, ამიტომ for გვჭირდება.

5. მიმდინარე კვირის შეჯამება: It is only Wednesday. I ___ four reports so far this week. have finished finish has finished

პასუხი და განმარტება

have finished. ვაჯამებთ შედეგს ამ მომენტამდე იმ კვირაში, რომელიც ჯერ გრძელდება: have finished.

6. დასრულებული კვირა: Last week we ___ four reports. have finished finished finish

პასუხი და განმარტება

finished. Last week დასრულებულ პერიოდს განსაზღვრავს: finished.

სავარჯიშოები: კითხვები და ზმნის ფორმები

Present Perfect-ში have ან has და წარსული დროის მიმღეობა, ანუ ზმნის მესამე ფორმა გვჭირდება. Past Simple-ში did-თან საწყისი ფორმა გამოიყენება. მაგალითად: Did she go? და Has she gone? Have-ის შემდეგ went-ის გადატანა არ შეიძლება.

1. Present Perfect-ის სწორი ფორმა: He has ___ the message. send sended sent

პასუხი და განმარტება

sent. Send-ის ფორმებია send — sent — sent. Has-ის შემდეგ მესამე ფორმა sent გვჭირდება.

2. Past Simple-ის სწორი კითხვა: Did you ___ the email yesterday? write wrote written

პასუხი და განმარტება

write. Did-ის შემდეგ ძირითადი ზმნა საწყის ფორმაში write დგას.

3. Present Perfect-ის სწორი კითხვა: ___ she finished the report yet? Did Has Have

პასუხი და განმარტება

Has. She-სთან has გამოიყენება, შემდეგ კი finished მოდის.

4. Present Perfect-ის უარყოფა: They ___ received the parcel yet. did not has not have not

პასუხი და განმარტება

have not. they-სთან have not received გვჭირდება.

5. კონკრეტული წარსული მოვლენის უარყოფა: He ___ call me yesterday. did not has not have not

პასუხი და განმარტება

did not. Yesterday წარსულ დროს განსაზღვრავს; did not-ს საწყისი ფორმა call მოსდევს.

6. სწორი მესამე ფორმა: We have never ___ this dish before. ate eaten eat

პასუხი და განმარტება

eaten. ფორმებია eat — ate — eaten; have-ის შემდეგ eaten გვჭირდება.

რატომ გვხვდება ზოგჯერ სხვადასხვა ვარიანტი

ამერიკულ ინგლისურში Past Simple just, already და yet სიტყვებთან უფრო ხშირად გამოიყენება იმ სიტუაციებში, სადაც ბრიტანულ ვარიანტში უპირატესობას Present Perfect-ს ანიჭებენ. ამიტომ კონტექსტისა და ენის ვარიანტის ცოდნის გარეშე ყოველი ასეთი წინადადება შეცდომად არ უნდა მივიჩნიოთ.

ეს ნაკრები ნეიტრალურ სასწავლო განსხვავებას ეფუძნება: დასრულებულ წარსულ პერიოდში მომხდარი მოვლენა ამ მომენტამდე მიღებულ გამოცდილებასა და ჯერ კიდევ მიმდინარე სიტუაციას უპირისპირდება. სადავო მაგალითში ჯერ დააზუსტე, რა მნიშვნელობა და ინგლისურის რომელი ვარიანტი იგულისხმება; ნუ ეძებ ერთ სიტყვას, რომელიც დროს ყოველთვის განსაზღვრავს.

შემოწმების შემდეგ ერთი შეცდომა აირჩიე და ორი საკუთარი წინადადება შეადგინე: დასრულებული მოვლენისა და ამჟამინდელი სიტუაციის შესახებ. ფორმების გასამეორებლად ცალკე სავარჯიშოებიცაა; ამ გვერდის შედეგი კურსის პროგრესს არ ცვლის.

ინგლისური არაწესიერი ზმნები: ფორმები