ნაცვალსახელები ინგლისურ ენაში

ნაცვალსახელთა ძირითადი ჯგუფები

პირის ნაცვალსახელები საუბრის მონაწილეებსა და საგნებს აღნიშნავს, კუთვნილებითი ნაცვალსახელები კუთვნილებას გამოხატავს, უკუქცევითი ნაცვალსახელები კი მოქმედებას იმავე მონაწილეს უკავშირებს. ჩვენებითი ნაცვალსახელები ობიექტს გამოყოფს, კითხვითი ნაცვალსახელები ინფორმაციის მისაღებად გამოიყენება, მიმართებითი ნაცვალსახელები კი არსებით სახელს განმარტებას უკავშირებს. განუსაზღვრელი ფორმები ვიღაცას ან რაღაცას ზუსტი დასახელების გარეშე აღნიშნავს.

ერთ სიტყვას სხვადასხვა ფუნქცია შეიძლება ჰქონდეს. წინადადებაში This is useful სიტყვა this დამოუკიდებლად დგას, ხოლო this guide-ში არსებით სახელს განსაზღვრავს. სასწავლო მასალებში my-ს ზოგჯერ კუთვნილებით ზედსართავ სახელს უწოდებენ, მაგრამ ფორმის ასარჩევად უფრო მნიშვნელოვანია არსებითი სახელის წინ მდგომი განმსაზღვრელი სიტყვისა და დამოუკიდებელი ნაცვალსახელის გარჩევა. ასე თავიდან აირიდებ mine book-ის მსგავს შესიტყვებებს ან my-ს გამოყენებას არსებითი სახელის გარეშე იქ, სადაც mine არის საჭირო.

პირის ნაცვალსახელები: I თუ me, she თუ her

სრულ ნეიტრალურ წინადადებაში I, he, she, we, they ქვემდებარედ გამოიყენება, ხოლო me, him, her, us, them დამატებად და წინდებულის შემდეგ. You და it ფორმას არ იცვლის. ჯერ სიტყვის როლი დაადგინე და არა მისი ქართული ბრუნვის ფორმა: ინგლისური და ქართული ფორმები ერთმანეთს სრულად არ ემთხვევა. ქართულში პირის ნაცვალსახელი ხშირად შეიძლება გამოტოვო, ინგლისურ სრულ წინადადებაში კი ქვემდებარე ჩვეულებრივ საჭიროა.

სხვა ადამიანთან ერთად ხსენებისას წესი იგივე რჩება: My sister and I arrived, მაგრამ They called my sister and me. შესამოწმებლად მეორე მონაწილე დროებით გამოაკელი: I arrived; They called me. მოკლე სასაუბრო პასუხებში Me too და It’s me ბუნებრივია, ამიტომ წესი, თითქოს me ცალკე არასოდეს გამოიყენება, არასწორია.

She sent us the address. We thanked her.

მან მისამართი გამოგვიგზავნა. ჩვენ მას მადლობა გადავუხადეთ.

This seat is between you and me.

ეს ადგილი შენსა და ჩემ შორისაა.between-ის შემდეგ დამატების ფორმა me არის საჭირო.

My და mine: კუთვნილება არსებით სახელთან და მის გარეშე

My, your, his, her, its, our და their არსებითი სახელის წინ დგას; მათ შორის შეიძლება ზედსართავი სახელიც იყოს: my address, her new coat. Mine, yours, his, hers, ours და theirs მთელ შესიტყვებას ანაცვლებს: This coat is hers. დამოუკიდებელი ფორმის შემდეგ არსებითი სახელი აღარ მეორდება. His ორივე ფუნქციით ერთნაირია, მაგრამ სიტყვის ადგილი მაინც განსხვავდება.

ფორმა იმ პირის მიხედვით ირჩევა, ვის ეკუთვნის საგანი ან ვისთანაა დაკავშირებული დასახელებული ადამიანი, და არა მომდევნო არსებითი სახელის მიხედვით: his sister-ში his მამაკაცზე მიუთითებს, her brother-ში her კი ქალზე. ქართულ ნაცვალსახელს სქესის მიხედვით ეს განსხვავება არ აქვს, ამიტომ ინგლისური ფორმის არჩევისას დაადგინე, ვის ეხება კუთვნილება ან ნათესაური კავშირი. კუთვნილებით ფორმებს აპოსტროფი არ აქვს: yours, theirs, its. It’s არის it is-ის ან it has-ის შემოკლებული ფორმა და არა its-ის ვარიანტი. my-სა და მსგავსი განმსაზღვრელი სიტყვების წინ არტიკლი არ დგას.

Your charger is white; mine is black.

შენი დამტენი თეთრია, ჩემი კი შავი.Mine ანაცვლებს my charger-ს.

The company changed its name. It’s easier to remember now.

კომპანიამ სახელი შეიცვალა. ახლა მისი დამახსოვრება უფრო ადვილია.Its კუთვნილებას გამოხატავს, it’s კი it is-ს ნიშნავს.

• არტიკლები ინგლისურ ენაში

უკუქცევითი ფორმები: myself, yourself, themselves

უკუქცევითი ნაცვალსახელი აჩვენებს, რომ მოქმედება ისევ ქვემდებარეს ეხება: I introduced myself. ძირითადი ფორმებია: myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, themselves. you-სთან yourself-ისა და yourselves-ის არჩევა იმაზეა დამოკიდებული, ერთ ადამიანს მიმართავ თუ რამდენიმეს. myself არ გამოიყენო ჩვეულებრივი ქვემდებარის ადგილას I-ს ნაცვლად.

იგივე ფორმა პირად მონაწილეობასაც უსვამს ხაზს: I checked it myself. by-სთან შეიძლება ნიშნავდეს მარტო ან დახმარების გარეშე: by herself. ყოველდღიური მოქმედებების აღმნიშვნელ wash-სა და dress-თან ინგლისურში უკუქცევითი ნაცვალსახელი ხშირად საჭირო არ არის, თუ დამოუკიდებლად შესრულებას არ ვუსვამთ ხაზს. Each other მონაწილეებს შორის ურთიერთმოქმედებას ნიშნავს და არა თითოეულის საკუთარ თავზე მიმართულ მოქმედებას.

He made himself a sandwich.

მან თავისთვის ბუტერბროდი გაამზადა.

We checked the figures ourselves.

ჩვენ თვითონ გადავამოწმეთ რიცხვითი მონაცემები.ხაზგასმულია, ვინ ჩაატარა შემოწმება.

They introduced themselves, then helped each other.

მათ საკუთარი თავი წარადგინეს, შემდეგ კი ერთმანეთს დაეხმარნენ.Themselves და each other განსხვავებულ მიმართებებს გამოხატავს.

This, that, these, those და მთელ ვითარებაზე მითითება

This და that მხოლობით რიცხვთან ან უთვლად ცნებასთან გამოიყენება; these და those კი მრავლობით რიცხვთან. this/these-სა და that/those-ს შორის ძირითადი განსხვავება სიახლოვეს და სიშორეს უკავშირდება, თუმცა დისტანცია მხოლოდ ფიზიკური არ არის: მოსაუბრეს შეუძლია გამოყოს მიმდინარე თემა, ახლახან მომხდარი ფაქტი ან უკვე ნახსენები აზრი.

It ჩვეულებრივ უკვე განსაზღვრულ საგანზე ან ვითარებაზე მითითებას აგრძელებს, this-სა და that-ს კი მისი საგანგებოდ გამოყოფა შეუძლია. თუ წინა წინადადებაში რამდენიმე შესაძლო არსებითი სახელია, სასურველი სიტყვის გამეორება სჯობს. მითითების სიზუსტე ნებისმიერი გამეორების თავიდან აცილებაზე მნიშვნელოვანია: მკითხველმა უნდა გაიგოს, ვის ეხება he, she და they.

These are the final plans; those are the old ones.

ეს საბოლოო გეგმებია, ისინი კი ძველია.

The train was cancelled. That changed our plans.

მატარებელი გააუქმეს. ამან ჩვენი გეგმები შეცვალა.That მატარებლის გაუქმების მთელ ვითარებაზე მიუთითებს.

Who, what, which, whose: კითხვა და განმარტება

Who ადამიანზე სვამს კითხვას, what შინაარსზე ან საგანზე, which ცნობილი ჯგუფიდან არჩევაში გვეხმარება, whose კი კუთვნილებას ეხება. Whose bag is this?-ში სიტყვა whose განსაზღვრავს bag-ს, ხოლო Whose is this?-ში დამოუკიდებლად დგას. Whom არის who-ს დამატების ფორმა და უფრო ხშირად ფორმალურ მეტყველებაში გვხვდება, განსაკუთრებით წინდებულის შემდეგ.

Who-სა და which-ს ასევე შეუძლია არსებითი სახელი განმარტებით ნაწილთან დააკავშიროს: the person who called, the file which you sent. That განსაზღვრებით კონსტრუქციებში მიმართებითი სიტყვაც არის და არა მხოლოდ ჩვენებითი ნაცვალსახელი. ფორმის არჩევისას ჯერ დაადგინე, კითხვას სვამ, საგანზე მიუთითებ თუ განმარტებას აერთებ.

Which of these two keys is yours?

ამ ორი გასაღებიდან რომელია შენი?

Who called you? Who did you call?

ვინ დაგირეკა? ვის დაურეკე?პირველ კითხვაში who ქვემდებარეა, მეორეში კი დამატება.

• სიტყვათა წყობა ინგლისურ წინადადებაში

Someone, everyone, they და შეთანხმება

Someone და somebody ვიღაცას აღნიშნავს, something რაღაცას, everyone ყველა მონაწილეს, nothing კი რაიმეს არარსებობას. ამ სიტყვებს ჩვეულებრივ ზმნის მხოლობითი ფორმა ეწყობა: Everyone is ready. სტანდარტულ ინგლისურ კონსტრუქციაში nobody უკვე შეიცავს უარყოფას, ამიტომ ქართული ფორმის "არავინ არ..." გავლენით დამატებით not არ უნდა ჩავსვათ.

როდესაც ადამიანის სქესი უცნობია, მნიშვნელოვანი არ არის ან ადამიანი საკუთარ თავზე they-ს იყენებს, ეს ნაცვალსახელი ერთ პირსაც შეიძლება აღნიშნავდეს. ზმნის ფორმები მაინც they are, they have რჩება. ამიტომ Someone left their notebook რიცხვში შეცდომა არ არის. შესამოწმებლად ცალ-ცალკე დაადგინე, რა არის თითოეული ნაწილის ქვემდებარე და ვის ეხება შემდგომი ნაცვალსახელი.

Someone has left their keys. They may come back soon.

ვიღაცას თავისი გასაღებები დარჩა. შესაძლოა, ის მალე დაბრუნდეს.

Nobody knows the new password.

ახალი პაროლი არავინ იცის.უარყოფითი nobody აქ ზმნის მტკიცებით ფორმას, knows-ს, ეწყობა.

• ზმნა to be ინგლისურ ენაში
• ინგლისური ენის გრამატიკის სავარჯიშოები
• ინგლისური ენის გრამატიკა

ნაცვალსახელი მისი როლის მიხედვით აირჩიე

ეს სამი საჯარო და უფასო დავალება ფორმების შემოწმებაში დაგეხმარება; მათში თანმიმდევრული კურსის პროგრესი არ ინახება.