რომელ მომენტამდე: ძირითადი მნიშვნელობა
თხრობაში ჩვეულებრივ არის წარსულის გარკვეული მომენტი: სახლში მისვლა, შეხვედრის დაწყება, სამუშაო დღის დასასრული. Past Perfect-ით ამ მომენტიდან კიდევ უფრო ადრინდელ ვითარებას აღვწერთ და ვხსნით, რა მოხდა იმ დროისთვის. ათვლის წერტილი შეიძლება იმავე წინადადებაში, წინა წინადადებაში ან დროის ზღვრის მითითებაში იყოს.
ორი ცალკეული მოქმედების დასახელება აუცილებელი არ არის. By noon I had finished the report შეიცავს ათვლის წერტილს noon. თუმცა წარსულის ასეთი საყრდენის გარეშე ნებისმიერი Past Simple-ის had-ით შეცვლა არ ღირს: მოვლენის სიძველე თავისთავად არ ნიშნავს, რომ Past Perfect გვჭირდება.
- When we reached the office, the delivery had already arrived.
- როცა ოფისში მივედით, შეკვეთა უკვე მოეტანათ.ჯერ შეკვეთა მოიტანეს, შემდეგ ჩვენ მივედით.
- By Friday, I had checked all the figures.
- პარასკევისთვის ყველა რიცხვი შემოწმებული მქონდა.წარსულზე თხრობაში პარასკევი ათვლის წერტილია.
- I could not open the file. I had entered the wrong password.
- ფაილი ვერ გავხსენი. არასწორი პაროლი შემეყვანა.უფრო ადრინდელი მოქმედება შემდგომ ვითარებას ხსნის.
წარმოება: had + მესამე ფორმა ყველა პირთან
Had ერთნაირია I, you, he, she, it, we და they ქვემდებარეებთან. მის შემდეგ იწერება V3, ანუ ზმნის მესამე ფორმა, წარსული მიმღეობა: had finished, had written, had seen. წესიერ ზმნებთან V3-ს აქვს -ed დაბოლოება, შესაბამისი მართლწერის ცვლილებებით: planned, studied, closed. არაწესიერი ზმნის ფორმა ცალკე უნდა გადაამოწმო.
მეორე ფორმა მესამეს ვერ ცვლის: had went უნდა გასწორდეს როგორც had gone. შემოკლებული I'd finished ნიშნავს I had finished-ს; I'd finish კი I would finish-ს ნიშნავს. had had კომბინაციაც შესაძლებელია: პირველი had დამხმარე ზმნაა, მეორე კი have ზმნის V3.
| წინადადების სახე | ფორმულა | მაგალითი |
|---|---|---|
| მტკიცებითი წინადადება | ქვემდებარე + had + V3 | She had booked a table. |
| უარყოფითი წინადადება | ქვემდებარე + had not + V3 | She had not booked a table. |
| კითხვითი წინადადება | Had + ქვემდებარე + V3? | Had she booked a table? |
- We had studied the map before the trip.
- გამგზავრებამდე რუკა შესწავლილი გვქონდა.
- I had had breakfast before the others woke up.
- სანამ დანარჩენები გაიღვიძებდნენ, უკვე ნასაუზმევი ვიყავი.Had had არის have ზმნის სწორი Past Perfect ფორმა.
კითხვები, უარყოფა და მოკლე პასუხები
უარყოფისთვის not უშუალოდ had-ის შემდეგ იწერება; had not-ის შემოკლებული ფორმაა hadn't. Hadn't finished ნიშნავს, რომ წარსულის არჩეული მომენტისთვის მოქმედება ჯერ არ დასრულებულიყო. ეს არ ნიშნავს, რომ სამუშაო არასდროს დასრულდა: ის შეიძლებოდა მოგვიანებით დასრულებულიყო.
კითხვისთვის had გადაიტანე ქვემდებარის წინ. კითხვითი სიტყვის მქონე წინადადებაში ეს სიტყვა had-ის წინ დგას: Why had they left? მოკლე პასუხები had-ით იწარმოება: Yes, I had; No, she hadn't. Did არ ემატება, V3 კი უცვლელი რჩება.
- Had you read the agenda before the meeting? Yes, I had.
- შეხვედრამდე დღის წესრიგი წაკითხული გქონდა? დიახ.
- They had not received the invitation when I called.
- როცა დავრეკე, მათ მოწვევა ჯერ არ მიეღოთ.
- Why had she changed the date?
- თარიღი რატომ ჰქონდა შეცვლილი?უფრო ადრინდელ ცვლილებას უკვე განსაზღვრული წარსული ვითარებიდან განვიხილავთ.
- Who had used the room before us?
- ჩვენამდე ამ ოთახით ვინ სარგებლობდა?
შედეგი წარსულის მომენტისთვის და მოვლენების თანმიმდევრობა
Past Perfect განსაკუთრებით გამოსადეგია, როცა უფრო ადრინდელი მოვლენა გვიანდელს ხსნის: შესვლა ვერ მოხერხდა, რადგან კარი უკვე ჩაეკეტათ; ადამიანმა თავდაჯერებულად უპასუხა, რადგან საკითხი წინასწარ შეესწავლა. წინადადების ნაწილები შეიძლება გადავანაცვლოთ, მაგრამ had კვლავ უფრო ადრინდელ ვითარებას აღნიშნავს.
შეადარე when-ის შემცველი წინადადებები. Past Simple ხშირად ერთდროულობას ან უშუალო თანმიმდევრობას აჩვენებს: ჩვენ მივედით და შემდეგ ტექნიკოსმა ლიფტი შეამოწმა. Past Perfect მკაფიოდ განასხვავებს უკვე დასრულებულ შემოწმებას ჩვენი მისვლისგან. Past Continuous კი გვიჩვენებს, რომ იმ მომენტში შემოწმება მიმდინარეობდა.
| წინადადება | თარგმანი | რა ხდება უფრო ადრე |
|---|---|---|
| When we arrived, the technician checked the lift. | როცა მივედით, ტექნიკოსმა ლიფტი შეამოწმა. | ჩვენი მისვლა ადგენს მომენტს, რომლის შემდეგაც შემოწმება ჩატარდა. |
| When we arrived, the technician was checking the lift. | როცა მივედით, ტექნიკოსი ლიფტს ამოწმებდა. | ჩვენი მისვლისას შემოწმება უკვე მიმდინარეობდა. |
| When we arrived, the technician had checked the lift. | როცა მივედით, ტექნიკოსს ლიფტი უკვე შემოწმებული ჰქონდა. | შემოწმება ჩვენს მისვლამდე დასრულდა. |
- The technician had checked the lift when we arrived.
- ჩვენს მისვლამდე ტექნიკოსს ლიფტი უკვე შემოწმებული ჰქონდა.ნაწილების გადანაცვლება მოვლენების თანმიმდევრობას არ ცვლის.
განსხვავება Past Simple-ისა და Present Perfect-ისგან
წარსულის მოვლენების თანმიმდევრულად ჩამოსათვლელად ხშირად Past Simple საკმარისია: I opened the box, checked the contents and called the supplier. Past Perfect საჭიროა, როცა თხრობა უფრო ადრინდელ ვითარებას უბრუნდება ან წარსულის გარკვეული მომენტისთვის მიღებულ შედეგს ვუსვამთ ხაზს. მოქმედებათა ნებისმიერ წყვილში პირველი მოქმედების წინ had ავტომატურად არ უნდა დავსვათ.
Present Perfect წარსულს აწმყოს უკავშირებს, Past Perfect კი წარსულის სხვა მომენტს. შეადარე I have lost the receipt და I had lost the receipt when the shop asked for it. პირველ შემთხვევაში დაკარგვა ახლანდელ ვითარებას უკავშირდება; მეორეში აღწერილია, რა ვითარება იყო, როცა მაღაზიამ ჩეკი მოითხოვა. არც ერთი ფორმა თავისთავად არ გვატყობინებს ყველაფერს შემდგომ მოვლენებზე. ქართულ თარგმანში გამოყენებული ფორმა ინგლისურ დროს ავტომატურად არ განსაზღვრავს: უნდა გავარჩიოთ, ათვლის წერტილი აწმყოშია თუ წარსულში.
| რას გადმოვცემთ | მაგალითი | თარგმანი |
|---|---|---|
| მოვლენა დასრულებულ წარსულში | I sent the file at nine. | ფაილი ცხრა საათზე გავაგზავნე. |
| შედეგი ახლანდელი მომენტისთვის | I have sent the file. You can open it. | ფაილი გავაგზავნე. შეგიძლია გახსნა. |
| შედეგი წარსულის გარკვეული მომენტისთვის | I had sent the file before the call began. | ზარის დაწყებამდე ფაილი უკვე გაგზავნილი მქონდა. |
რატომ არ მოითხოვს before და after Past Perfect-ს ავტომატურად
Before და after თვითონ აღნიშნავს მოვლენების თანმიმდევრობას. ამიტომ I checked the address before I left და After I checked the address, I left გრამატიკულად სწორია ორი Past Simple ფორმით. Past Perfect-ს შეუძლია დამატებით გაუსვას ხაზი პირველი მოქმედების დასრულებას, მაგრამ მხოლოდ კავშირის გამო აუცილებელი არ ხდება.
before + Past Perfect-ს სხვა მნიშვნელობაც აქვს: მთავარი წინადადების მოვლენა მანამდე მოხდა, სანამ მეორე მოქმედება დასრულებას მოასწრებდა. The taxi arrived before I had packed my bag ნიშნავს, რომ ტაქსის მოსვლისთვის ჩანთა ჯერ ბოლომდე არ იყო ჩალაგებული. had-ის შემცველი ნებისმიერი ფორმა ავტომატურად არ უნდა გავიგოთ, როგორც უფრო ადრე დასრულებული მოქმედება: გასათვალისწინებელია before-იც.
- After I checked the address, I left.
- მისამართი შევამოწმე და გამოვედი.თანმიმდევრობას უკვე after გამოხატავს; Past Simple საკმარისია.
- After I had checked every detail, I sent the form.
- ყველა დეტალის შემოწმების შემდეგ ფორმა გავაგზავნე.ხაზგასმულია, რომ შემოწმება გაგზავნამდე დასრულდა.
- The taxi arrived before I had packed my bag.
- ტაქსი მოვიდა, სანამ ჩანთის ჩალაგებას მოვასწრებდი.ტაქსის მოსვლისთვის ჩანთის ჩალაგება ჯერ არ დასრულებულიყო.
Already, by, for და since: მინიშნებები და შეზღუდვები
Already, just, never და ever შეიძლება ეხებოდეს წარსულის გარკვეულ მომენტამდე პერიოდს, by და by the time კი ადგენს ზღვარს მნიშვნელობით „ამ მომენტისთვის“. ისინი მხოლოდ Past Perfect-ის მაჩვენებლები არ არის: already სხვა ფორმებთანაც გვხვდება. ჯერ იპოვე წარსულის ის მომენტი, რომელსაც შედეგი ან გამოცდილება უკავშირდება.
For ამ მომენტამდე ხანგრძლივობას აღნიშნავს, since კი ათვლის დასაწყისს. მდგომარეობა მის შემდეგაც შეიძლება გაგრძელდეს: I had known Ilya for six years when we became neighbours არ ნიშნავს, რომ ნაცნობობა დასრულდა. ხანგრძლივ მოქმედებაზე ხაზგასასმელად ხშირად გამოსადეგია Past Perfect Continuous.
შეამოწმე სამი ტიპური შეცდომა: had + V2 ნაცვლად V3-ისა; did-ის დამატება had-ით ნაწარმოებ კითხვაში; Past Perfect-ის არჩევა მხოლოდ იმიტომ, რომ მოვლენა დიდი ხნის წინ მოხდა. როცა თხრობაში მთავარ მოვლენებს ისევ თანმიმდევრობით ჩამოთვლი, დაუბრუნდი Past Simple-ს. ყველა მომდევნო წინადადებაში had-ის შენარჩუნება საჭირო არ არის.
- By the time the shop opened, we had already joined the queue.
- მაღაზიის გახსნისთვის რიგში უკვე ვიდექით.
- I had known Ilya for six years when we became neighbours.
- როცა მეზობლები გავხდით, ილიას უკვე ექვსი წელი ვიცნობდი.
- By 2020, she had owned the studio since 2012.
- 2020 წლისთვის სტუდია 2012 წლიდან მის საკუთრებაში იყო.
Past Perfect-ის მოკლე შემოწმება
ამ თემის გასამეორებლად აქ საჯარო დავალებების მცირე ნაკრებია მოცემული და არა ცალკე გაკვეთილი, რომლის შედეგიც ინახება. კითხვები ამოწმებს V3-ს, წარსულის ათვლის წერტილსა და before-ის მნიშვნელობას. საჯარო დავალებები უფასოა და მათი შედეგები კურსის პროგრესში არ ინახება. კურსის გაკვეთილებზე წვდომისთვის საჭიროა ანგარიში და Premium; კურსის პროგრესი ანგარიშში ინახება.