როგორ არის მოწყობილი CEFR-ის სკალა
CEFR, Common European Framework of Reference for Languages, ევროპის საბჭომ ენების ფლობის აღწერის საერთო ჩარჩოდ შეიმუშავა. A1 და A2 ენის ელემენტარულ გამოყენებას აღნიშნავს, B1 და B2 დამოუკიდებელ გამოყენებას, C1 და C2 კი რთული ამოცანების შესრულებისას ენის მოქნილ და გაწაფულ გამოყენებას. სახელმძღვანელოებში გვხვდება სახელები Elementary, Intermediate და Advanced, თუმცა სხვადასხვა სკოლაში მათი საზღვრები შეიძლება განსხვავდებოდეს. პროგრამების შედარებისას უფრო ზუსტია CEFR-ის აღნიშვნისა და აღწერილი უნარების გათვალისწინება.
სკალის მთავარი კითხვაა: რისი გაკეთება შეგიძლია ენის დახმარებით და რა პირობებში? განცხადებაში ფასის პოვნა და ვრცელ სტატიაში არგუმენტების გაგება კითხვის განსხვავებული ამოცანებია. ნაცნობი ფრაზით პასუხი და წინასწარ მოუმზადებელ საუბარში მონაწილეობაც სხვადასხვა უნარს მოითხოვს. გაითვალისწინე ტექსტის სიგრძე, თემის ნაცნობობა, მეტყველების ტემპი და თანამოსაუბრის დახმარება.
ქვემოთ მოცემულია დონეების მოკლე განმარტება ჩვენი სიტყვებით და არა ოფიციალური აღწერების თარგმანი. თვითშეფასებისას შეადარე რამდენიმე ამოცანა: რისი გაგება, თქმა და დაწერა გამოგდის შენთვის ახალ მასალასა და სიტუაციებში.
ინგლისური ენის დონეები A1–C2: ცხრილი
მეზობელი სტრიქონები იმის მიხედვით შეადარე, რამდენად დამოუკიდებლად იგებს და გადმოსცემს ადამიანი აზრს. უფრო მაღალ დონეებზე იზრდება არა მხოლოდ კონსტრუქციების სირთულე, არამედ ზუსტი ფორმულირების შერჩევის, აზრების დაკავშირებისა და ადრესატის გათვალისწინების უნარიც.
| დონე | გაგება | საუბარი და წერა |
|---|---|---|
| A1 | ნაცნობი სიტყვები და ძალიან მარტივი შეტყობინებები; ნელი, მკაფიო მეტყველება თანამოსაუბრის დახმარებით. | საკუთარი თავის წარდგენა, მისამართის კითხვა, მარტივი პირადი მონაცემების ჩაწერა. |
| A2 | მოკლე ყოველდღიური ტექსტები და შეტყობინებები ნაცნობ საქმეებზე. | საჭირო ინფორმაციის გაცვლა და ყოველდღიური გარემოებების აღწერა. |
| B1 | მთავარი ინფორმაცია მკაფიო მეტყველებასა და ნაცნობ თემებზე დაწერილ ტექსტებში. | მოგზაურობისას პრობლემის ახსნა, მოვლენისა და გადაწყვეტილების მიზეზის თანმიმდევრულად გადმოცემა. |
| B2 | რთული ტექსტების ძირითადი აზრები, მათ შორის ნაცნობ პროფესიულ სფეროში. | ვარიანტების განხილვა, პოზიციის დასაბუთება, დეტალური ტექსტის დაწერა. |
| C1 | ვრცელი, რთული ტექსტები, მათ შორის ნაგულისხმევი აზრის გაგება. | ენობრივი საშუალებების მოქნილად შერჩევა ურთიერთობისთვის, სწავლისა და მუშაობისთვის; რთული მასალის გასაგებად ორგანიზება. |
| C2 | პრაქტიკულად ნებისმიერი მოსმენილი ან წაკითხული ინფორმაციის გაგება. | სხვადასხვა წყაროს ცნობების გაერთიანება და აზრის ნიუანსების ზუსტად გადმოცემა. |
რატომ სჯობს უნარების ცალ-ცალკე შეფასება
კითხვა შეიძლება იმავე თემაზე მოსმენილის გაგებაზე მარტივი იყოს. მომზადებული მონათხრობი ყოველთვის არ აჩვენებს, როგორ პასუხობს ადამიანი დამაზუსტებელ კითხვებს. ამიტომ თვითშეფასებისას ცალ-ცალკე განიხილე კითხვა, მოსმენილის გაგება, საუბარში მონაწილეობა, დამოუკიდებელი ზეპირი გადმოცემა და წერა.
შეაგროვე საკუთარი ნამუშევრების მცირე ნიმუშები. წაიკითხე ახალი ტექსტი, მოისმინე უცნობი ჩანაწერი, მოყევი ახლახან მომხდარი ამბავი და დაწერე შეტყობინება მკაფიო მიზნით. აღნიშნე, რა გამოგივიდა დახმარების გარეშე, სად დაგჭირდა ლექსიკონი და რომელი მონაკვეთის მოსმენა გაიმეორე. ასე მიღებული სურათი უფრო სასარგებლოა, ვიდრე მთელი ცოდნის ყველაზე ძლიერი უნარის მიხედვით შეფასება.
| უნარი | პრაქტიკული დავალება | რა ჩაინიშნო |
|---|---|---|
| კითხვა | მაღაზიის წერილში დაბრუნების პირობის პოვნა. | გასაგებია თუ არა შედეგი და შენიშნულია თუ არა შეზღუდვები. |
| მოსმენილის გაგება | შეხვედრის დროის ცვლილების შესახებ შეტყობინების მოსმენა. | გაიგე თუ არა ახალი თარიღი და საჭირო მოქმედება. |
| დიალოგი | შეხვედრაზე შეთანხმება და სხვა ვარიანტის შეთავაზება. | შეგიძლია თუ არა მოულოდნელ კითხვაზე პასუხი. |
| ზეპირი გადმოცემა | საკუთარი არჩევანის ახსნა მზა ტექსტის გარეშე. | არის თუ არა აზრები დაკავშირებული, მიზეზები და მაგალითები კი გასაგები. |
| წერა | მოთხოვნის დაწერა პრობლემის აღწერით. | ესმის თუ არა ადრესატს, რა მოხდა და რას ელოდები მისგან. |
როგორ უკავშირდება სიტყვები და გრამატიკა ენის დონეს
CEFR-ის საერთო სკალა არ ადგენს ინგლისური სიტყვების ერთ ოფიციალურ რაოდენობას, რომლის ცოდნაც ავტომატურად A2-ს ან B2-ს მოგანიჭებს. სიტყვების სიები სასწავლო მასალად გამოგადგება, მაგრამ სიტყვის ამოცნობა, მეტყველებაში გაგება და დამოუკიდებლად გამოყენება განსხვავებული უნარებია. ნაცნობ სიტყვასაც შეიძლება ახალი მნიშვნელობა ჰქონდეს ან უჩვეულო შესიტყვებაში შეგხვდეს.
CEFR არც ყველა ენისთვის ერთ სავალდებულო გრამატიკულ თანმიმდევრობას ადგენს. Present Perfect-ის სახელის ცოდნა სასარგებლოა, მაგრამ პრაქტიკული ამოცანა აზრისთვის შესაფერისი ფორმის შერჩევაა. სასწავლო პროგრამები ფორმებს საკუთარი მიზნების მიხედვით ანაწილებს და შემდეგ მათ უფრო სიღრმისეულად უბრუნდება.
C2 არ ნიშნავს აქცენტის არქონას, ყველა სიტყვის ცოდნას ან მშობლიურ ენაზე მოსაუბრის მეტყველებასთან აუცილებელ დამთხვევას. ცალკეული შეცდომაც არ აუქმებს ამოცანის გასაგებად შესრულების უნარს. შეფასებისას მნიშვნელოვანია უნარის მდგრადობა, სიტუაციების მრავალფეროვნება და ურთიერთობის საერთო ხარისხი.
- I lost my key yesterday.
- გუშინ გასაღები დავკარგე.მითითებულია დასრულებული დროის მონაკვეთი, რომელშიც მოვლენა მოხდა.
- I have lost my key, so I cannot open the door.
- გასაღები დავკარგე, ამიტომ კარს ვერ ვაღებ.ყურადღება ახლანდელ შედეგზეა. ქართულად ორივე მაგალითში შეიძლება ერთი ზმნური ფორმა გამოვიყენოთ; ინგლისურში არჩევანს დრო და აზრობრივი კავშირი განსაზღვრავს.
როგორ აირჩიო სწავლის შემდეგი ნაბიჯი
დაიწყე კონკრეტული ამოცანით: საკვების შეკვეთა, მიწოდების შესახებ წერილის გაგება, პროექტზე საუბარი ან ორი შეთავაზების შედარება. აირჩიე მასალა, რომლის ძირითადი სიტუაცია გასაგებია, ახალი სიტყვებისა და კონსტრუქციების გააზრება კი კონტექსტით შეგიძლია. თუ ყოველი წინადადება თარგმნას მოითხოვს, უფრო მოკლე ან ნაცნობი ტექსტი აიღე: ასე თავად უნარის გამოყენებაშიც ივარჯიშებ და მხოლოდ ლექსიკონით მუშაობაზე არ იქნები დამოკიდებული.
შემდეგმა ნაბიჯმა უკვე ათვისებული უნდა გააფართოოს. მოკლე პასუხს მიზეზი დაუმატე, ერთი ვარიანტის აღწერას ორის შედარება მოაყოლე, ფაქტების წაკითხვის შემდეგ კი ავტორის პოზიცია გამოყავი. ასეთი გადასვლა გრამატიკასა და ლექსიკას გასაგებ შედეგთან აკავშირებს.
- აირჩიე ერთი სიტუაცია მაგალითად, შეხვედრის გადატანა და მიზეზის ახსნა. განსაზღვრე, რა ინფორმაცია უნდა მიიღოს თანამოსაუბრემ.
- მოამზადე საჭირო ენობრივი საშუალებები გაარჩიე რამდენიმე საჭირო გამოთქმა და ერთი კონსტრუქცია. შემდეგ დაწერე საკუთარი შეტყობინება მაგალითის გარემოებების შეცვლით.
- შეამოწმე უნარის ახალ სიტუაციაში გამოყენება შეასრულე მსგავსი ამოცანა სხვა თარიღით, მიზეზით ან ადრესატით. ახალი სიტუაცია აჩვენებს, რისი დამოუკიდებლად გამოყენება შეგიძლია.
როგორ უკავშირდება CEFR Luveng-ის კურსის ეტაპებს
Luveng-ის მოქმედ კურსში 400 გაკვეთილია: ოთხი შიდა ეტაპი, თითოეულში 100 გაკვეთილით. მათი სახელები სასწავლო თანმიმდევრობას აღწერს და არა მინიჭებულ CEFR-ის დონეებს. პირველი ეტაპი „პირველი წინადადებები“ მოიცავს, მაგალითად, be-ს, არტიკლებს, ნაცვალსახელებსა და there is-ს; მეორე ეტაპი „ყოველდღიური ცხოვრება“ მოიცავს Present Simple-ს, რაოდენობასა და can-ს.
მესამე ეტაპზე „გუშინ, ახლა, ხვალ“ ისწავლება Continuous-ის ფორმები, Past Simple, going to, will და Past Continuous. მეოთხე ეტაპი „თავისუფალი კომუნიკაცია“ მოიცავს შედარებას, მოდალურ ზმნებს, პირველი ტიპის პირობით წინადადებებს, Present Perfect-სა და ვნებით გვარს. ცალკეული თემების A1–B2 მასალებთან თანხვედრა არ ნიშნავს, რომ პირველი ოთხი ეტაპი ამ დონეების პირდაპირი ეკვივალენტებია.
პროგრამის ნახვა კურსის კატალოგში შეგიძლია. კურსის სავარჯიშოებისთვის საჭიროა ანგარიში და Premium; ეტაპის შიგნით გაკვეთილები თანმიმდევრობით სრულდება, დასრულებულების გამეორება კი შესაძლებელია. ამ გვერდზე C1-ისა და C2-ის აღწერა სკალის განმარტებას ემსახურება და არ ნიშნავს, რომ შესაბამისი კურსებიც გვაქვს.