Czym jest stałe połączenie wyrazowe
Kolokacja to typowe połączenie słów: make a decision oznacza „podjąć decyzję”, a do housework „wykonywać prace domowe”. Znaczenie wynika ze słów, ale dobór czasownika nie zawsze odpowiada polskiemu. Takich połączeń warto uczyć się w całości.
Stałość połączenia nie oznacza, że nie można go zmienić. W make a decision zmieniają się czas i liczba: made a decision, make several decisions. W be interested in zmieniają się osoba i przedmiot zainteresowania, ale pozostaje in. Dlatego poniżej podano nie tylko tłumaczenia, lecz także formy potrzebne we własnych wypowiedziach.
Idiom wyróżnia znaczenie przenośne: w spill the beans chodzi o ujawnienie sekretu, nie o fasolę. Idiomy zebrano w osobnym poradniku. Granica między połączeniami wyrazowymi a idiomami nie zawsze jest ścisła; tutaj wybrano konstrukcje do bezpośredniego mówienia o działaniach, terminach i obowiązkach.
Decyzje, błędy i wysiłek: połączenia z make
| Połączenie | Tłumaczenie | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| make a decision | podjąć decyzję | A decision; w liczbie mnogiej decisions. |
| make a mistake | popełnić błąd | A mistake, kilka błędów to mistakes. |
| make an effort | podjąć wysiłek; postarać się | Make an effort to do something. |
| make progress | robić postępy; posuwać się naprzód | Progress jest niepoliczalne: bez a. |
| make a promise | złożyć obietnicę | Make a promise to someone; obiecać wykonanie czynności to promise to do. |
- We need to make a decision before the tickets sell out.
- Musimy podjąć decyzję, zanim bilety się wyprzedadzą.Make a decision tłumaczymy jako „podjąć decyzję”, nie dosłownie „zrobić decyzję”.
- I made a mistake in the address, so the parcel went to another office.
- Pomyliłem się w adresie, więc paczka trafiła do innego biura.Make a mistake in something oznacza popełnić błąd w czymś.
- She made an effort to pronounce every name correctly.
- Postarała się poprawnie wymówić każde imię.Make an effort to + czasownik wskazuje czynność, którą ktoś stara się wykonać.
- The repair team is making progress, but the road is still closed.
- Ekipa remontowa robi postępy, ale droga jest nadal zamknięta.Making progress informuje o postępach, nie o całkowitym zakończeniu pracy.
- He made a promise to his daughter that he would attend the concert.
- Obiecał córce, że przyjdzie na koncert.Make a promise oznacza złożyć obietnicę; keep a promise to jej dotrzymać. To różne działania.
Obowiązki i zajęcia: połączenia z do
| Połączenie | Tłumaczenie | Forma |
|---|---|---|
| do homework | odrabiać pracę domową | Homework bez a; możliwe jest do my homework. |
| do housework | wykonywać prace domowe | Housework to sprzątanie i inne obowiązki w domu, nie zadanie szkolne. |
| do the shopping | robić zakupy; kupować produkty spożywcze | Zwłaszcza o niezbędnych zakupach do domu. |
| do business with someone | prowadzić z kimś interesy | Partnera biznesowego wprowadzamy przez with. |
| do someone a favour | wyświadczyć komuś przysługę | Do me a favour; pisownia amerykańska to favor. |
- Leo does his homework at the kitchen table before dinner.
- Leo odrabia pracę domową przy kuchennym stole przed kolacją.Do his homework: określnik dzierżawczy pokazuje, czyja to praca domowa.
- We do most of the housework on Sunday morning.
- Większość prac domowych wykonujemy w niedzielę rano.Do housework nie zastępuje do homework.
- Could you do the shopping while I collect the children?
- Czy możesz zrobić zakupy spożywcze, kiedy będę odbierać dzieci?W tym kontekście the shopping oznacza niezbędne zakupy, a nie chodzenie po sklepach dla przyjemności.
- Our company does business with several local workshops.
- Nasza firma współpracuje z kilkoma lokalnymi warsztatami.Do business with + partner; business występuje tu bez a.
- Could you do me a favour and check the room number?
- Czy możesz wyświadczyć mi przysługę i sprawdzić numer sali?Do me a favour and... wprowadza prośbę. Po and trzeba nazwać czynność, o którą prosimy.
Przerwa, notatki i codzienne czynności
| Połączenie | Tłumaczenie | Kontekst |
|---|---|---|
| take a break | zrobić przerwę | Na pewien czas przerwać pracę lub zajęcie. |
| take notes | robić notatki; notować | Zapisywać ważne informacje podczas słuchania wyjaśnień. |
| take a photo | zrobić zdjęcie | Zwykłe określenie fotografowania. |
| have a rest | odpocząć | Przerwa przeznaczona właśnie na odpoczynek. |
| have a conversation with someone | porozmawiać z kimś | Rozmowa; temat można dodać po about. |
- Let's take a break before we review the final section.
- Zróbmy przerwę, zanim omówimy ostatnią część.Take a break nie oznacza ostatecznego zakończenia pracy.
- I took notes during the call so I could share the details later.
- Robiłem notatki podczas rozmowy, żeby później móc przekazać szczegóły.Take notes: notes w liczbie mnogiej, gdy mówimy ogólnie o notatkach.
- Could you take a photo of the label for me?
- Czy możesz zrobić dla mnie zdjęcie etykiety?Take a photo of + obiekt na zdjęciu.
- We had a rest in the shade before walking back to the station.
- Odpoczęliśmy w cieniu, zanim ruszyliśmy pieszo z powrotem na dworzec.Have a rest: w czasie przeszłym had.
- I had a useful conversation with Maya about the new timetable.
- Odbyłem z Mayą owocną rozmowę o nowym harmonogramie.With wskazuje rozmówcę, a about temat rozmowy.
Czas: punktualnie, z wyprzedzeniem i w terminie
On time i in time czasem tłumaczymy podobnie, ale odpowiadają na różne pytania. On time oznacza zgodnie z rozkładem lub w ustalonym terminie. In time oznacza wystarczająco wcześnie, by zdążyć coś zrobić lub nie przegapić okazji.
| Wyrażenie | Tłumaczenie | Dalsza część |
|---|---|---|
| on time | punktualnie; w ustalonym terminie | Arrive on time, finish on time. |
| in time | na czas; wystarczająco wcześnie | In time for + wydarzenie; in time to + czynność. |
| in advance | z wyprzedzeniem | Book in advance, pay in advance. |
| at the moment | teraz; w tej chwili | O obecnej sytuacji, nie o przyszłym terminie. |
| by the end of | do końca; nie później niż do końca | By the end of the day / week / month. |
- The workshop started on time, even though two participants were late.
- Warsztaty zaczęły się punktualnie, chociaż dwoje uczestników się spóźniło.On time: o zaplanowanej porze.
- We reached the platform in time to catch the last train.
- Dotarliśmy na peron na tyle wcześnie, by zdążyć na ostatni pociąg.In time to catch: wystarczająco wcześnie, żeby zdążyć.
- Please book a table in advance if your group has more than six people.
- Prosimy zarezerwować stolik z wyprzedzeniem, jeśli grupa liczy więcej niż sześć osób.In advance nie podaje dokładnego odstępu czasu; w razie potrzeby dodaj two days in advance.
- I can't check the figures at the moment because I'm on a call.
- Nie mogę teraz sprawdzić tych liczb, bo rozmawiam przez telefon.At the moment oznacza „teraz”. In a moment oznacza „za chwilę; już niedługo”.
- Please send your corrections by the end of the week.
- Proszę przesłać poprawki do końca tygodnia.By the end of wyznacza ostateczny termin. At the end of wskazuje moment zdarzenia pod koniec danego okresu.
Praca, odpowiedzialność i ustalenia
| Połączenie | Tłumaczenie | Konstrukcja |
|---|---|---|
| meet a deadline | dotrzymać terminu | Meet + a/the deadline, bez przyimka. |
| take responsibility for | wziąć odpowiedzialność za | For + rzeczownik lub forma -ing. |
| pay attention to | zwrócić uwagę na | To + to, na co zwracamy uwagę. |
| have access to | mieć dostęp do | Access w tym znaczeniu bez a. |
| reach an agreement | osiągnąć porozumienie; dojść do porozumienia | With + druga strona; on/about + przedmiot porozumienia. |
- We can meet the deadline if the final images arrive today.
- Możemy dotrzymać terminu, jeśli ostateczne wersje materiałów graficznych dotrą dzisiaj.Meet the deadline oznacza wykonać na czas; miss the deadline to nie dotrzymać terminu.
- Maya took responsibility for checking the guest list.
- Maya wzięła odpowiedzialność za sprawdzenie listy gości.Po for używamy checking, nie check.
- Please pay attention to the units in the right-hand column.
- Proszę zwrócić uwagę na jednostki miary w prawej kolumnie.Pay attention to, nie on.
- Only the project team has access to this folder.
- Tylko zespół projektowy ma dostęp do tego folderu.Have access to something. Słowo access oznacza możliwość dostępu, nie osobny przedmiot.
- We reached an agreement with the supplier on the delivery schedule.
- Doszliśmy z dostawcą do porozumienia w sprawie harmonogramu dostaw.With the supplier wskazuje, z kim; on the delivery schedule wskazuje, w jakiej sprawie.
Gotowe połączenia z przyimkami
W tych konstrukcjach przyimek łączy się z przymiotnikiem, dlatego najlepiej uczyć się ich razem. Polski odpowiednik nie wyznacza angielskiego przyimka: „interesować się czymś” oddajemy przez be interested in, a „znać coś z doświadczenia” przez be familiar with.
| Połączenie | Tłumaczenie | Co dodać |
|---|---|---|
| be interested in | interesować się | In + temat lub czynność w formie -ing. |
| be responsible for | odpowiadać za; ponosić odpowiedzialność za | For + zadanie lub czynność w formie -ing. |
| be aware of | wiedzieć o; być świadomym | Of + fakt, zmiana lub ryzyko. |
| be familiar with | znać; być zaznajomionym z | With + system, miejsce, procedura. |
| be pleased with | być zadowolonym z | With + wynik lub przedmiot. |
- I'm interested in learning how the booking system works.
- Ciekawi mnie, jak działa system rezerwacji.Interested in learning: po in występuje forma -ing.
- Daniel is responsible for updating the public timetable.
- Daniel odpowiada za aktualizowanie rozkładu dla odwiedzających.Be responsible for opisuje przypisany obowiązek; take responsibility for oznacza przyjęcie odpowiedzialności.
- Are you aware of the change to the meeting location?
- Czy wiesz o zmianie miejsca spotkania?Be aware of a change oznacza wiedzieć o zmianie.
- I'm familiar with this software, but not with the latest version.
- Znam ten program, ale nie jego najnowszą wersję.Be familiar with nie jest równoznaczne z opanowaniem wszystkich funkcji.
- The organisers were pleased with the clear signs at the entrance.
- Organizatorzy byli zadowoleni z czytelnych oznaczeń przy wejściu.Pleased with + to, co budzi zadowolenie.
Błędy w doborze make, do i przyimków
Wskazówka „do to wykonywanie czynności, make to tworzenie rezultatu” pomaga zrozumieć wiele połączeń, ale nie jest uniwersalną regułą. Na przykład wykonanie telefonu to make a phone call, a wyświadczenie przysługi to do someone a favour. Sprawdzaj konkretne połączenie, nie tylko polskie „robić”.
Zapisuj obok siebie połączenie, jego dalszą część i własny przykład: responsible for checking the list. Następnie zmień jeden szczegół, na przykład checking the equipment, by przećwiczyć ten sam wzór bez zmiany przyimka.
Obecność take lub do nie sprawia, że wyrażenie jest czasownikiem frazowym. Take a photo składa się z czasownika i rzeczownika. Czasowniki frazowe z partykułami omówiono osobno, a wyrażenia przenośne w poradniku o idiomach.
Aby dalej ćwiczyć angielski, otwórz „Wszystkie ćwiczenia” na stronie głównej Luveng. W katalogu możesz wybrać rodzaj zajęć i poznać jego program, a następnie przejść do dostępnych zadań.
| Błąd | Poprawna forma | Wyjaśnienie |
|---|---|---|
| do a decision | make a decision | Podjąć decyzję: w tym stałym połączeniu używamy make. |
| make homework | do homework | Odrabiać pracę domową: do; homework bez a. |
| do a mistake | make a mistake | Popełnić błąd: make. |
| make a progress | make progress | Robić postępy: progress jest niepoliczalne. |
| pay attention on the date | pay attention to the date | Zwrócić uwagę na datę: to. |
| be interested on the topic | be interested in the topic | Interesować się tematem: in. |
| be responsible for check the list | be responsible for checking the list | Odpowiadać za sprawdzenie listy: po for forma -ing. |
| have an access to the folder | have access to the folder | Mieć dostęp do folderu: bez an w tym znaczeniu. |