ძირითადი მოდალური ზმნების საერთო სქემა
ძირითადი მოდალური ზმნის შემდეგ საწყისი ფორმა to-ს გარეშე დგას: can help, should wait, might arrive. მოდალური ზმნა -s დაბოლოებას არ იღებს he, she, it-თან: She can drive. კითხვაში ის ქვემდებარის წინ გადადის, უარყოფისთვის კი მის შემდეგ not ემატება. ამ კონსტრუქციებში დამხმარე do, does და did საჭირო არ არის.
სტანდარტულ ინგლისურში ორ ძირითად მოდალურ ზმნას ზედიზედ არ ვსვამთ. როცა მომავლის და უნარის ერთად გამოხატვა გვჭირდება, შემცვლელ კონსტრუქციას ვიყენებთ: will be able to და არა will can. have to და be able to ახლო მნიშვნელობებს გადმოსცემს, მაგრამ სხვაგვარად იცვლება. Ought to-საც მოდალური მნიშვნელობა აქვს, თუმცა to-ს ინარჩუნებს და ძირითად სქემას სრულად არ ემთხვევა.
| მიზანი | სქემა | მაგალითი და თარგმანი |
|---|---|---|
| მტკიცებითი წინადადება | ქვემდებარე + modal + ზმნა | They may join us. - შესაძლოა, შემოგვიერთდნენ. |
| უარყოფითი წინადადება | ქვემდებარე + modal + not + ზმნა | She should not hurry. - ის არ უნდა აჩქარდეს. |
| კითხვითი წინადადება | Modal + ქვემდებარე + ზმნა? | Could you repeat that? - შეგიძლიათ, ეს გაიმეოროთ? |
უნარი და შესაძლებლობა: can, could, be able to
Can ახლანდელ უნარს ან ხელმისაწვდომ შესაძლებლობას აღნიშნავს: ადამიანს ბეჭდვა შეუძლია, კარი იღება, შეხვედრის გადატანა შესაძლებელია. Could ხშირად წარსულის ზოგად უნარს აღწერს, მაგრამ მხოლოდ „წარსულის can“ არ არის: იგივე ფორმა თავაზიანი თხოვნის, ვარაუდისა და წარმოსახვითი სიტუაციისთვისაც გამოიყენება.
წარსულში ცალკე წარმატებით შესრულებული მოქმედებისთვის ჩვეულებრივ was/were able to ან managed to გამოდგება. Could ბუნებრივად გამოიყენება აღქმასა და გაგებასთან, could not კი კონკრეტულ შემთხვევაში წარუმატებლობასაც აღნიშნავს. be able to-ს აქვს ფორმები, რომლებიც can-ს არ აქვს: has been able to, will be able to. ჩანაცვლება დროისა და აზრის მიხედვით აირჩიე და can სხვა მოდალური ზმნის შემდეგ არ დაუმატო.
- I could read simple maps when I was nine.
- ცხრა წლის ასაკში მარტივი რუკების წაკითხვა შემეძლო.ზოგადი უნარი წარსულში.
- The lock was stiff, but we managed to open it.
- საკეტი იჭედებოდა, მაგრამ მისი გაღება შევძელით.წარმატებით შესრულებული მოქმედება კონკრეტულ სიტუაციაში.
- After the update, you will be able to export the file.
- განახლების შემდეგ ფაილის ექსპორტირებას შეძლებ.
ნებართვა, თხოვნა და დახმარების შეთავაზება
Can I...? ჩვეულებრივ ნებართვის სათხოვნელად გამოიყენება. Could I...? თხოვნას უფრო ფრთხილ ტონს აძლევს; May I...? უფრო ფორმალურად ჟღერს. პასუხში ნებართვას ჩვეულებრივ can-ით ან may-ით ვაძლევთ და არა could-ით: Yes, you can use this chair. საწყის კითხვაში Could ნებართვას წარსულს არ უკავშირებს.
Can you...? და Could you...? სხვა ადამიანისთვის მოქმედების შესრულების თხოვნა შეიძლება იყოს. თავაზიანობა მხოლოდ ფორმაზე არ არის დამოკიდებული: please, ინტონაცია და სიტუაციაც მნიშვნელოვანია. Would you like...? რამეს სთავაზობს, Would you mind + -ing...? კი თავაზიანად მოქმედების შესრულებას სთხოვს და სიტყვასიტყვით შესაძლო წინააღმდეგობას ამოწმებს. mind-ზე მოკლე პასუხს ყურადღება სჭირდება: No, not at all ნიშნავს, რომ ადამიანი წინააღმდეგი არ არის.
- Could I leave my bag here for a minute?
- შეიძლება, ჩანთა აქ ერთი წუთით დავტოვო?
- Could you move the lamp a little closer, please?
- შეგიძლიათ, ლამპა ცოტა უფრო ახლოს მოსწიოთ?
- Would you like me to carry this box?
- გინდა, ეს ყუთი მე წავიღო?
ვალდებულება და რჩევა: must, have to, should
Must ძლიერ აუცილებლობას, მოთხოვნას ან წესს გამოხატავს. Have to ხშირად გარემოებებით გამოწვეულ აუცილებლობას აღნიშნავს. განსხვავება „შინაგანი ან გარეგანი მოთხოვნა“ სასარგებლო ტენდენციაა და არა მკაცრი საზღვარი: must ოფიციალურ წესებშიც გვხვდება, მოსაუბრეს კი ფორმის არჩევა ნათქვამის ტონის მიხედვითაც შეუძლია.
Have to ფორმის მიხედვით ძირითად მოდალურ ზმნებს არ მიეკუთვნება: he has to, they had to, does she have to? წარსულის ვალდებულებისთვის ჩვეულებრივ had to გამოიყენება, მომავლის აუცილებლობისთვის კი will have to. Must მომავლის კონტექსტსაც შეიძლება ეხებოდეს, მაგრამ საკუთარი ჩვეულებრივი წარსული ფორმა არ აქვს. Should უფრო ხშირად რეკომენდაციას იძლევა და არა სავალდებულო პირობას ადგენს.
- Visitors must keep this door clear.
- სტუმრებმა ამ კართან გასასვლელი თავისუფალი უნდა დატოვონ.Must შეიძლება ოფიციალურ წესს გამოხატავდეს.
- We had to change trains in the capital.
- დედაქალაქში სხვა მატარებელზე გადასხდომა მოგვიწია.
- You should save a copy before editing.
- რედაქტირებამდე ასლის შენახვა ღირს.
აკრძალვა და აუცილებლობის არარსებობა ერთი და იგივე არ არის
Must not, რომელსაც ხშირად mustn’t-ად ვამოკლებთ, მოთხოვნის ან წესის კონტექსტში მოქმედებას კრძალავს. Don’t have to და needn’t ნიშნავს, რომ ვალდებულება არ არის: გაკეთება შეიძლება, მაგრამ აუცილებელი არ არის. ამიტომ have to-ს უარყოფა must-ის უარყოფას მნიშვნელობით არ უდრის. ინსტრუქციებში ეს განსხვავება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: „გაგზავნა საჭირო არ არის“ არ ნიშნავს „გაგზავნა აკრძალულია“.
Can’t შეიძლება შეუძლებლობას, უნარის არარსებობას ან აკრძალვას აღნიშნავდეს. May not ხან ნებართვის არარსებობაა, ხან კი ვარაუდი, რომ მოვლენა არ მოხდება. უარყოფა მთლიანი წინადადების აზრთან ერთად უნდა გაიგო. ნეიტრალურ წერილობით ტექსტში კონტექსტი ან დამატებითი განმარტება ორაზროვნების თავიდან აცილებაში გეხმარება.
| წინადადება | თარგმანი | რა არის ნებადართული |
|---|---|---|
| You must not share this password. | ამ პაროლის სხვისთვის გადაცემა არ შეიძლება. | გადაცემა აკრძალულია. |
| You do not have to print the form. | ფორმის ამობეჭდვა აუცილებელი არ არის. | ამობეჭდვა შეიძლება, მაგრამ ვალდებულება არ არის. |
| You cannot open this file without a password. | პაროლის გარეშე ამ ფაილის გახსნა შეუძლებელია. | ტექნიკური შეზღუდვაა აღწერილი. |
ვარაუდი და დარწმუნებული დასკვნა
May, might და could შესაძლებლობის ვარაუდს გამოხატავს. Must შეიძლება ნიშნებზე დაყრდნობით დარწმუნებულ დასკვნას აღნიშნავდეს, can’t კი შეუძლებლობის შესახებ დარწმუნებულ დასკვნას. The shop must be closed-ში მაღაზიის დაკეტვის ვალდებულებაზე არ არის საუბარი: მოსაუბრე დასკვნას აკეთებს. ამ სიტყვებს ალბათობის ზუსტი პროცენტები არ აქვს მიკუთვნებული.
წარსულის შესაფასებლად გამოიყენება modal + have + მესამე ფორმა: might have missed, must have left. ეს იგივე კონსტრუქცია არ არის, რაც had to. She must have left ნიშნავს „როგორც ჩანს, ის წავიდა“, She had to leave კი „წასვლა მოუწია“. Should have done ხშირად აღნიშნავს, რა იქნებოდა სწორი წარსულში, ან გამოხატავს მოლოდინს, რომ მოქმედება უკვე შესრულებულია; კონტექსტი გვიჩვენებს, მოხდა თუ არა მოქმედება.
- The lights are off. They might be asleep.
- შუქი ჩამქრალია. შესაძლოა, ეძინოთ.ეს ნიშანი რამდენიმე ახსნის შესაძლებლობას ტოვებს.
- This cannot be our parcel: the name is different.
- ეს ჩვენი ამანატი ვერ იქნება: სახელი სხვაა.
- He must have taken the earlier train; he is already here.
- როგორც ჩანს, მან უფრო ადრეული მატარებლით იმგზავრა: ის უკვე აქ არის.
როგორ აირჩიო ახლო ფორმები და გაასწორო შეცდომები
ჯერ განსაზღვრე ნათქვამის მიზანი: უნარი, თხოვნა, რჩევა, მოთხოვნა თუ დასკვნა. შემდეგ დრო შეამოწმე და მხოლოდ ამის მერე ააგე ფორმა. She should goes-ში საწყისი go გვჭირდება; Does she can...?-ში do ზედმეტია; She has to go-ში -s დაბოლოება has-ს მიეკუთვნება, go კი უცვლელია.
ზოგჯერ რამდენიმე ვარიანტი გრამატიკულად სწორია, მაგრამ სხვადასხვა ინფორმაციას გადმოსცემს: You could ask მოქმედების შესაძლო ვარიანტს ნიშნავს, You should ask - რჩევას, You must ask კი - მოთხოვნას. „ყველაზე ძლიერი“ ზმნის ძებნის ნაცვლად გაითვალისწინე, რამდენ არჩევანს უტოვებ ადამიანს, რომელსაც მიმართავ, და რამდენად დარწმუნებული ხარ დასკვნაში.
შეამოწმე ფორმა და მნიშვნელობა
მოკლე დავალებები ცალკეულ განსხვავებებს ამოწმებს და კურსის სრულ პრაქტიკას არ წარმოადგენს. ამ უფასო საჯარო ნაკრების შედეგი არ ინახება.