ინგლისური ანბანის ასოები A-დან Z-მდე
თითოეულ ასოს დიდი და პატარა ფორმა აქვს: A და a, B და b. ორივე ფორმის სახელი ერთნაირია. ასოს ქვემოთ მოცემული ტრანსკრიფცია მისი სახელის გამოთქმას აჩვენებს, სიტყვის მაგალითთან კი მთელი სიტყვის გამოთქმაა მითითებული.
რამდენი ასოა ინგლისურ ანბანში
ინგლისური ანბანი შედგება 26 ასოსგან: 5 ხმოვანი და 21 თანხმოვანი ასოსგან. ხმოვანი ასოები ხმოვან ბგერებს აღნიშნავს. თანხმოვანი ასოები, ჩვეულებრივ, თანხმოვან ბგერებს გადმოსცემს, თუმცა მათი წაკითხვა სიტყვასა და ასოთა კომბინაციაზეა დამოკიდებული.
- ხმოვნები, 5 ასო
- A E I O U
- თანხმოვნები, 21 ასო
- B C D F G H J K L M N P Q R S T V W X Y Z
ასო Y, ჩვეულებრივ, თანხმოვან ასოებს მიეკუთვნება. სიტყვაში yes ის თანხმოვან ბგერას [j] აღნიშნავს, ხოლო სიტყვებში my და happy ხმოვან ბგერებს გადმოსცემს: [aɪ] და [i].
დიდი ასო გამოიყენება წინადადების დასაწყისში და საკუთარ სახელებში: Anna, London. ინგლისურში დიდი ასოთი იწერება ნაცვალსახელი I („მე“), ასევე კვირის დღეების, თვეებისა და ენების სახელები: Monday, September, English. თანამედროვე ქართულში წინადადების დასაწყისისა თუ საკუთარი სახელის აღსანიშნავად ასოს ფორმა არ იცვლება, ინგლისურში კი ამ წესების დაცვა საჭიროა.
რით განსხვავდება ასოს სახელი ბგერისგან
ასოს სახელს წარმოვთქვამთ ანბანის ჩამოთვლისას ან სიტყვის ასო-ასო კარნახისას. ბგერას კი სიტყვის კითხვისას წარმოვთქვამთ. მაგალითად, A ასოს სახელია [eɪ], მაგრამ სიტყვაში apple ის ბგერას [æ] გადმოსცემს, სიტყვაში name კი გამოითქმის როგორც [eɪ].
ქვემოთ მოცემულ მაგალითებში ფრჩხილებში მითითებულია A, C ან G ასოს შესაბამისი ბგერა და არა მთელი სიტყვის ტრანსკრიფცია.
- A [eɪ]
- C [siː]
- G [dʒiː]
სიტყვის წასაკითხად საჭიროა ბგერებისა და მათი კომბინაციების ცოდნა და არა ასოების სახელების ჩამოთვლა. მაგალითად, cat გამოითქმის როგორც [kæt], ასო-ასო კი ასე ითქმის: C–A–T: [siː]–[eɪ]–[tiː].
ტრანსკრიფცია გამოთქმას აჩვენებს. ამ გვერდზე ის კვადრატულ ფრჩხილებშია ჩასმული: მაგალითად, book [bʊk]. ნიშანი [ˈ] მახვილიანი მარცვლის წინ დგას, ხოლო [ː] გრძელ ხმოვანს აღნიშნავს. სიტყვაში music [ˈmjuːzɪk] მახვილი პირველ მარცვალზე მოდის, ხოლო [uː] გრძლად გამოითქმის. სხვა ნიშნების განმარტებები და ბგერების მაგალითები ფონეტიკის ცნობარშია თავმოყრილი.
ინგლისური ფონეტიკის გახსნაბრიტანული და ამერიკული გამოთქმა
ბრიტანულ და ამერიკულ ინგლისურში ანბანის შემადგენლობა და ასოთა რიგი ერთნაირია. ზოგი ასოს სახელი განსხვავებულად გამოითქმის. ამ ცნობარში ასოების სახელები ამერიკული გამოთქმითაა მოცემული.
ასო Z-ს აშშ-ში ეწოდება [ziː], დიდ ბრიტანეთში კი [zed]. R-ის სახელი ამერიკულ ვარიანტში გამოითქმის როგორც [ɑːr], ბოლოში [r] ბგერით. სტანდარტულ ბრიტანულ ვარიანტში ამ ასოს ცალკე დასახელებისას ამბობენ [ɑː], ბოლო [r] ბგერის გარეშე.
განსხვავდება O-ს სახელიც: ამერიკულ ვარიანტში ის გამოითქმის როგორც [oʊ], სტანდარტულ ბრიტანულში კი [əʊ]. აქცენტის მიხედვით სხვა ასოების სახელების გამოთქმაშიც შეიძლება მცირე განსხვავებები იყოს. ურთიერთობისთვის ანბანის ორივე ვარიანტი გამოდგება.
რაში გამოგადგება ინგლისური ანბანის ცოდნა
ასოების ცოდნა გეხმარება დაწერილი სიტყვების ამოცნობაში, ანბანური სიების გამოყენებასა და ისეთი აბრევიატურების გაგებაში, რომლებიც ასო-ასო იკითხება. მაგალითად, BBC სამი ასოს სახელით გამოითქმის: [biː]–[biː]–[siː].
ასოების სახელები განსაკუთრებით გამოგადგება, როცა საჭიროა ზუსტად უკარნახო ვინმეს სახელი, გვარი, ელფოსტის მისამართი ან უცნობი სიტყვა. ინგლისური ზმნა spell ნიშნავს „სიტყვის ასო-ასო წარმოთქმას ან დაწერას“.
How do you spell your surname?
S-M-I-T-H.
როგორ იწერება თქვენი გვარი?
[es]–[em]–[aɪ]–[tiː]–[eɪtʃ].
ასეთი კითხვა შეიძლება გაიგონო რეგისტრაციისას, ჯავშნის გაფორმებისას ან ტელეფონით საუბრის დროს. სიტყვის ასო-ასო კარნახი სახელებსა და მისამართებში შეცდომების თავიდან აცილებაში გეხმარება. რამდენიმე ნაცნობი ასოც კი საკმარისია მოკლე აბრევიატურის ან სახელის ნაწილის გასარჩევად. თანდათან ასო-ასო კარნახი ჩვევად იქცევა.
როგორ ისწავლო ინგლისური ანბანი სწრაფად
დაიწყე ასოების მცირე ჯგუფებით, რომელთა სახელებიც ერთმანეთს ჰგავს. მაგალითად, A [eɪ], J [dʒeɪ] და K [keɪ] ერთნაირად ბოლოვდება. შედარება დაგეხმარება, გაიგონო საერთო ჟღერადობა და დაიმახსოვრო განსხვავებები. ქვემოთ ასოები ამერიკული გამოთქმის მიხედვითაა დაჯგუფებული.
- ბოლოვდება [eɪ]-ზე
- A J K
- ბოლოვდება [iː]-ზე
- B C D E G P T V Z
- იწყება ბგერით [e]
- F L M N S X
- ბოლოვდება [aɪ]-სა და [juː]-ზე
- IდაY Q UდაW
- ცალკე დაიმახსოვრე
- H O R
- მოუსმინე ასოებს ჯგუფებადაირჩიე 5–7 ასო ან რამდენიმე ასო მსგავსი სახელებით. ნაცნობები გაიმეორე, ახლებს კი მეტი ყურადღება დაუთმე.
- გაიმეორე ხმამაღლამოუსმინე ასოს სახელს და გაიმეორე. შემდეგ თავად გაიხსენე მისი სახელი, წარმოთქვი და შენი გამოთქმა აუდიოჩანაწერს შეადარე.
- შეცვალე რიგიშეამოწმე, ცნობ თუ არა ასოებს არეული თანმიმდევრობით, რომ თითოეული მათგანი მთელი ანბანის ჩამოთვლის გარეშე ამოიცნო.
- წარმოთქვი სიტყვები ასო-ასოდაიწყე შენი სახელით, გვარითა და მოკლე სიტყვებით. შესვენების შემდეგ გაიმეორე ის ასოები, რომელთა სახელებსაც ჯერ უფრო ნელა იხსენებ.
უკვე თავისუფლად ცნობ რამდენიმე ასოს და მოკლე სიტყვის ასო-ასო წარმოთქმაც შეგიძლია? ეს პრაქტიკული შედეგია. თანდათან დაამატე ახალი ასოები და პარალელურად პირველი ინგლისური სიტყვებიც ისწავლე.
შეამოწმე, როგორ დაიმახსოვრე ასოები
ეს დავალებები ასოების რიგის, მათი სახელებისა და სიტყვების ასო-ასო წარმოთქმის ცოდნას ამოწმებს. ჯერ ყველაფერი არ გამოგდის? პასუხები დაგეხმარება გაარკვიო, რომელი ასოები უნდა გაიმეორო.
რომელი ასო აკლია: M, N, ?, P?
O. თანმიმდევრობაა: M, N, O, P.
დაალაგე სიტყვები ანბანურად: dog, apple, cat, book
apple, book, cat, dog.
წარმოთქვი სიტყვები ასო-ასო: cat, name, book
cat: C–A–T, [siː]–[eɪ]–[tiː]. name: N–A–M–E, [en]–[eɪ]–[em]–[iː]. book: B–O–O–K, [biː]–[oʊ]–[oʊ]–[keɪ].
რომელი ასოების სახელები ბოლოვდება ერთნაირად: A, J, K თუ A, H, O?
A, J და K. მათი სახელები ერთნაირი ბგერით [eɪ] ბოლოვდება.
რა ჰქვია C ასოს და რომელ ბგერას აღნიშნავს ის სიტყვაში city?
C ასოს ჰქვია [siː]. სიტყვა city-ის დასაწყისში ის ბგერას [s] აღნიშნავს.
წარმოთქვი გვარი Smith ასო-ასო
S-M-I-T-H: [es] - [em] - [aɪ] - [tiː] - [eɪtʃ].
აირჩიე ხმოვანი ასოები: A, B, E, K, O
A, E და O ხმოვანი ასოებია. B და K თანხმოვანი ასოებია.
დაალაგე ასოები სწორი რიგით: H, L, J, K
H, J, K, L.
რა ჰქვია Z ასოს აშშ-სა და დიდ ბრიტანეთში?
აშშ-ში Z ასოს ჰქვია [ziː], დიდ ბრიტანეთში კი [zed].
რომელ ბგერებს აღნიშნავს Y ასო სიტყვებში yes, my და happy?
სიტყვაში yes ასო Y თანხმოვან ბგერას [j] აღნიშნავს, სიტყვაში my ხმოვანს [aɪ], ხოლო სიტყვაში happy ხმოვანს [i].