İngilizce fonetik gösterim nasıl okunur?
Fonetik gösterim, telaffuzu özel simgelerle belirtir. Bu simgeler sesleri, diğer işaretler ise vurgulu heceyi ve ünlülerin uzunluğunu gösterir. Bu gösterim biçimlerini bildiğinde yeni bir kelimenin okunuşunu çözebilir ve ses kaydıyla kontrol edebilirsin.
İngilizce fonetik, konuşma seslerini nasıl çıkardığımızı ve vurgu, ritim ve tonlamanın nasıl işlediğini açıklar. Harflerle sesler her zaman bire bir eşleşmez: bir harf birden fazla sesi temsil edebilir, aynı ses birden fazla harfle yazılabilir.
Örneğin A, cat kelimesinde [æ], name kelimesinde [eɪ] sesini temsil eder. [f] sesi, fish kelimesinde F, phone kelimesinde PH ile yazılır.
- Alfabede
- 26 harf
- Öğretimde kullanılan modelde
- 44 ses
- Ana gruplar
- ünlüler ve ünsüzler
Fonetik gösterimin temel işaretleri
- [ ]
- Bu sayfada fonetik gösterimler köşeli parantez içinde verilir. Sözlüklerde fonemik gösterim genellikle eğik çizgiler arasındadır: /kæt/. Simgeler kelimenin yazılışını değil, telaffuzunu temsil eder.
- ˈ
- İşaret vurgulu heceden önce gelir: about [əˈbaʊt] kelimesinde ikinci hece vurguludur. Benzer biçimde ama aşağıda yer alan [ˌ] işareti, daha hafif olan ikincil vurguyu gösterir.
- ː
- Ünlüden sonraki işaret, sesin uzun olduğunu gösterir: see [siː]. Süre, çevredeki seslere de bağlıdır; bu nedenle ünlünün hem uzunluğunu hem de ses niteliğini karşılaştır.
Tablo, Britanya telaffuzunun öğretiminde kullanılan bir modele dayanır: 8 ikili ünlü dahil 20 ünlü ve 24 ünsüz. 44 ses bu modele aittir; bütün aksanlar için geçerli bir sayı değildir. Ses kayıtlarında kelimeler Amerikan telaffuzuyla bütünüyle okunur. / ile ayrılmış iki fonetik gösterim varsa ilki Britanya, ikincisi Amerikan telaffuzudur. Britanya gösterimindeki (r), [r] sesinin ardından bir ünlü geldiğinde genellikle söylendiğini, kelime tek başınayken ise söylenmediğini belirtir.
İngilizce ünlü sesler
Ünlüleri çıkarırken hava ağızdan serbestçe geçer. Ses, dilin ve dudakların konumuna bağlıdır. Aşağıda tek ünlüler, diğer adıyla monoftonglar yer alır. İkili ünlülerden farklı olarak bunlarda iki ünlü niteliği arasında belirgin bir geçiş olmaz. Örneğin sit kelimesindeki [ɪ] ile see kelimesindeki [iː] yalnızca uzunluk bakımından ayrılmaz: [iː] çıkarılırken dil daha yukarıdadır.
İngilizce ikili ünlüler
İkili ünlü, yani diftong da bir ünlü sestir. Time kelimesindeki [aɪ] gibi, aynı hece içinde ses niteliği yavaşça değişir. Parçaları arasında duraklama olmaz. Near, hair ve tour kelimelerindeki Britanya sesleri [ɪə], [eə] ve [ʊə], Amerikan telaffuzunda genellikle bir ünlünün ardından gelen [r] sesine karşılık gelir. Bu Amerikan biçimlerindeki [ɪr], [er] ve [ʊr] ikili ünlü değildir. Tour, Britanya İngilizcesinde [tɔː(r)] olarak da okunabilir.
İngilizce ünsüz sesler
Ünsüzleri çıkarırken hava akışı engellenir veya geçtiği yol daralır. Örneğin [p] için dudaklar kapanıp açılır; [f] için hava üst dişlerle alt dudak arasından geçer. Ötümlü ünsüzlerde ses telleri titreşir; ötümsüzlerde titreşmez. [tʃ] ve [dʒ] işaretleri, ikişer simgeyle yazılsalar da birer ünsüz sesi temsil eder.
İngilizcenin daha zor sesleri nasıl çıkarılır?
Yeni bir ses öğrenirken dilinin ve dudaklarının konumuna dikkat et. Sesi önce tek başına, sonra kısa bir kelime içinde çıkar: önce yavaşça, ardından normal hızda. Bildiğin sesleri tekrar et, yenilerine daha çok zaman ayır.
- [θ] ve [ð]Dilin ucu dişlerin yanında
- Dilinin ucunu sıkıştırmadan hafifçe dişlerinin arasına yerleştir ve havanın dar aralıktan geçmesini sağla. Think kelimesindeki [θ] için ses tellerini titreştirme. This kelimesindeki [ð] için ses ekle: ses tellerin titreşmeli.
- [w] ve [v]Dudakların farklı konumları
- [w] için dudaklarını yuvarlayıp hafifçe öne uzat ve ardından gelen ünlüye yumuşakça geç. Dişlerin dudaklarına değmesin. [v] için üst dişlerin alt dudağına hafifçe değer ve hava aralarından geçer. İki ses de ötümlüdür. Türkçedeki v bu ikinci ses için başlangıç noktası olabilir; w çıkarırken aynı diş-dudak temasını yapma. Voice kelimesiyle çalışırken [v] için yaptığın harekete dikkat et.
- [r]Dil ucu titreşmeden
- İngilizcede en yaygın [r] sesini çıkarmak için dilinin ucunu üst dişlerinin arkasındaki bölgeye doğru, değdirmeden kaldır. Hava serbestçe geçer; dil ucu damağa vurmaz. Red ve run kelimelerinin başlangıcını karşılaştır. Sözlüklerde genellikle [r] olarak gösterilir; daha kesin gösterimi [ɹ] şeklindedir. Türkçedeki r'den farklı olarak dil ucunun dişlerin arkasındaki bölgeye kısa bir vuruşuyla veya art arda titreşmesiyle çıkarılmaz.
- [ŋ]Hava burundan çıkar
- Dilinin arka bölümünü yumuşak damağına dayayıp ses tellerini titreştirerek sesi çıkar: hava burnundan geçer. Dilinin ucu aşağıda kalır. Sing, sonunda ayrı bir [ɡ] olmadan [sɪŋ] olarak okunur. Ng içeren her kelimede bu durum geçerli değildir: finger kelimesinde [ɡ] korunur.
- [æ]Açık ünlü
- Cat kelimesindeki [æ] için ağzını iyice aç, alt çeneni indir ve dilini aşağıda, ağzının ön bölümüne yakın tut. Dudaklarını yuvarlama. Bed kelimesindeki [e] ile karşılaştırıldığında ağzın daha açık, dilin daha aşağıda olur.
- [ɜː] ve [ə]Vurgulu ve vurgusuz ünlüler
- Word kelimesindeki Britanya [ɜː] sesi vurguludur: dil yaklaşık olarak ağzın ortasındadır, dudaklar yuvarlanmaz. Word kelimesinin Amerikan telaffuzunda bu ses, [r] niteliği taşıyan [ɝː] ünlüsüne karşılık gelir. Schwa denen [ə] sesi, about kelimesinin ilk hecesi gibi genellikle vurgusuz hecelerde görülür. Kısadır ve belirgin bir kasılma olmadan çıkarılır.
Ötümlü ve ötümsüz ses çiftleri
Her çiftte sesler aynı yerde ve benzer biçimde çıkarılır. Temel fark ötümlülüktür: ötümlü seslerde ses telleri titreşir, ötümsüzlerde titreşmez. Farkı hissetmek için parmaklarını boğazına koy ve önce [s], sonra [z] sesini uzat. Aşağıdaki kelimelerde belirtilen ünsüzleri karşılaştır; diğer sesler de farklı olabilir.
- [p] - [b]
- pig - big
- [t] - [d]
- ten - den
- [k] - [ɡ]
- coat - goat
- [f] - [v]
- fan - van
- [θ] - [ð]
- think - this
- [s] - [z]
- sip - zip
- [ʃ] - [ʒ]
- she - vision
- [tʃ] - [dʒ]
- cheap - jeep
Tek ses farkıyla ayrılan kelimelerle telaffuz çalışması
Minimal çift, ship ("gemi") ve sheep ("koyun") gibi yalnızca bir ses bakımından ayrılan iki kelimedir. Bunları karşılaştırmak, benzer sesleri daha iyi duymana ve çıkarmana yardımcı olur. [ɪ] ve [iː], [ʊ] ve [uː] çiftlerinde fark yalnızca uzunluk değildir: dilin konumu da değişir.
İngilizce telaffuz nasıl çalışılır?
- Örneği dinleBir ses seç ve bu sesi içeren bir kelimeyi dinle. Ses kaydını fonetik gösterimle karşılaştır, vurgulu heceye dikkat et.
- Yavaşça tekrar etDilinin ve dudaklarının konumuna dikkat ederek sesi çıkar. Ardından kelimenin tamamını tekrar et ve yavaş yavaş normal hıza dön.
- Çiftleri karşılaştırSit ve seat gibi benzer sesler içeren kelimeleri dönüşümlü söyle. Yalnızca daha hızlı veya yavaş konuşmak yerine, farkı duymaya ve çıkarmaya çalış.
- Sesini kaydetTelefonunun ses kaydedicisini kullan ve kaydını örnekle karşılaştır. Farkı daha net duymak bile bir ilerlemedir. Öğrendiklerini pekiştirmek için bu kelimelere daha sonra dön.
Sesler ve fonetik gösterim alıştırmaları
Bu alıştırmalar hece vurgusunu, fonetik gösterimleri okumayı ve sesler arasındaki farkları kontrol etmene yardımcı olur. Bazı örnekler zaten açıksa diğerlerine odaklan: öğrendiğin her sesi birçok İngilizce kelimede kullanabilirsin.
Ship [ʃɪp] ve sheep [ʃiːp] kelimelerindeki ünlülerin farkı nedir?
[ɪ] genellikle daha kısadır ve dil, [iː] sesine göre daha aşağıdadır. [iː] ünlüsü genellikle daha uzun sürer ve dil daha yukarıdadır. Kelimeleri ayırt etmek için yalnızca [ɪ] sesini uzatmakla yetinme; iki özelliğe de dikkat et.
Think kelimesinin ilk sesini hangi simge gösterir?
[θ]. Dilin ucu hafifçe dişlerin arasından görünür, hava aralıktan geçer ve ses telleri titreşmez.
About [əˈbaʊt] kelimesinde hangi hece vurguludur?
İkinci hece. [ˈ] işareti vurgulu hecenin hemen önündedir.
Name [neɪm] kelimesinde hangi ses ikili ünlüdür?
[eɪ]. Sesin niteliği, duraklamadan veya iki heceye ayrılmadan [e] sesinden [ɪ] sesine doğru yumuşakça değişir. Name kelimesinin tamamı tek hecelidir.
Fan ile van arasındaki telaffuz farkı nedir?
Fan, ötümsüz [f] ile; van, ötümlü [v] ile başlar. Dudakların ve dişlerin konumu aynıdır. [v] için ses eklenir: ses telleri titreşir.
A harfi apple ve name kelimelerinde neden farklı okunur?
Harfin okunuşu, kelimeye ve harflerin birleşimine bağlıdır. Apple kelimesinde A, [æ] sesini temsil eder. Name kelimesindeki a + ünsüz + sondaki e dizilimi [eɪ] okunuşunu gösterir ve sondaki e okunmaz. Bu sık rastlanan bir örüntüdür; ancak have [hæv] gibi istisnaları vardır.